Τι αξία έχουν 20.000.000 ζωές;

Η παγκόσμια κοινότητα είναι αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη «ανθρωπιστική καταστροφή» από το 1945 οπότε ιδρύθηκε ο ΟΗΕ. Αυτή είναι η επείγουσα προειδοποίηση που έκανε ο επικεφαλής ανθρωπιστικών υποθέσεων του οργανισμού Στίβεν Ο’ Μπράιεν, αναφερόμενος στον λιμό που απειλεί 20 εκατομμύρια ανθρώπους στην Υεμένη, τη Σομαλία, το Νότιο Σουδάν και τη Νιγηρία.

Ο Ο’ Μπράιεν δήλωσε μόλις προχθές (Παρασκευή) στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ότι «χωρίς συντονισμένες και κοινές παγκόσμιες προσπάθειες, οι άνθρωποι απλώς θα πεθάνουν από την πείνα» και «πολλοί περισσότεροι θα υποφέρουν και θα πεθάνουν από τις ασθένειες».

«Είμαστε σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας» τόνισε. «Ήδη στην αρχή του έτους είμαστε αντιμέτωποι με τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση από την ίδρυση του ΟΗΕ… Για να είμαι ακριβής χρειαζόμαστε 4,4 δισεκατομμύρια δολάρια ως τον Ιούλιο», υπογράμμισε ο Ο’ Μπράιεν.

Γι άλλη μια φορά πληρώνουν το τίμημα αυτοί των οποίων η ζωή φαίνεται να μην έχει καμιά απολύτως αξία. Για αυτό και η ζωή τους δεν αξίζει. Μόνον κοστίζει. Οπότε για μόλις 4,4 δισεκατομμύρια δολάρια κινδυνεύουν να χαθούν βασανιστικά 20.000.000 ανθρώπινες ψυχές, όταν μόνον η συνολική καθαρή αξία των δισεκατομμυριούχων της λίστας Forbes του 2016 είναι 6,48 τρισεκατομμύρια δολάρια!

Για τους τελευταίους τρεις αιώνες υπήρξε εύλογο να τάσσεται κανείς υπέρ της προόδου καθώς μάλιστα η οικονομική ανάπτυξη και οι τεχνολογικές καινοτομίες συμπαρέσυραν και άλλους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, επιτυγχάνοντας έτσι την εξέλιξη σε ζητήματα δημοκρατίας, θεσμών, εκπαίδευσης, δικαιωμάτων, ηθικών αντιλήψεων, κοκ. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον δυτικό κόσμο.

Αυτή ήταν πάντα μια «μικρή ενοχλητική λεπτομέρεια», που δεν είχε άλλο τρόπο από την υποκρισία,  για να τη διαχειριστεί η «χριστιανική συνείδηση» της Δύσης. Άλλωστε πάντα έφταιγαν «αυτοί».

Φθάσαμε τώρα στον 21ο αιώνα και σήμερα που μιλάμε 20.000.000 άνθρωποι απειλούνται άμεσα με θάνατο, χωρίς να ιδρώνει ιδιαίτερα το αυτί κανενός, αν και μιλάμε για ένα πραγματικό ολοκαύτωμα. Αυτό το αδιάφορο σήκωμα των ώμων συνιστά και την αδιάψευστη απόδειξη βαθιάς ηθικής φθοράς και  πολιτισμικής παρακμής.

Όμως η σκληρή και βίαιη αυτή αδιαφορία, που επιδεικνύεται, είναι όρος της «αέναης προόδου» καθώς την ιστορία πλέον την καθοδηγεί το άτομο. Το κυρίαρχο πρόσταγμα είναι το «Εγώ να’ μαι καλά κι ο υπόλοιπος κόσμος να πάει να πνιγεί». Αλλά έτσι η απαξίωση της ανθρώπινης ζωής γίνεται μεταδοτική σαν επικίνδυνος ιός. Και προφανώς δεν μένει μόνο στον «τρίτο κόσμο» αλλά εξαπλώνεται ως νεο-βαρβαρισμός σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Ενόσω όλο και πιο απεγνωσμένα γυρεύουμε να λατρέψουμε τον εαυτό μας και να αυτοαναγορευτούμε ως οι πιο γνήσιοι εκφραστές του «ή εγώ ή κανείς», η πλάστιγγα της ιστορικής εξέλιξης γέρνει προς την πλευρά του «κανείς». Κι αυτό δεν είναι μεταφυσική παραδοξότητα αλλά ιστορική αναγκαιότητα. Η ιστορία είναι σε τελική ανάλυση η κρίση της ιστορίας, όπως λέει και ο Χέγκελ.

Συνεπώς αυτή η μεταμοντέρνα ειδωλολατρία του «Εγώ» καθιστά εξαιρετικά πιθανό το ενδεχόμενο το σενάριο της αέναης προόδου,  πάνω στο οποίο βασίστηκε ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός,  να μην έχει καθόλου “happy end”.  Κι ενώ οι υπέρμαχοι της προόδου ανά τον κόσμο ονειρεύονται το «νέο Διαφωτισμό»,  όπως τον υπόσχονται η επιστήμη και η τεχνολογία, τελικά στην επόμενη «στροφή» να περιμένουν οι νέοι «Σκοτεινοί Χρόνοι».

Γι αυτό και θέλω να ελπίζω πως η προειδοποίηση του ΟΗΕ θα λειτουργήσει αφυπνιστικά έστω και την τελευταία στιγμή. Γιατί μόνο μία είναι η σωστή απάντηση. Η αξία της ζωής καθενός αυτών των 20.000.000 συνανθρώπων μας είναι ανεκτίμητη. Ακριβώς όσο και η δική μας ζωή, η ζωή του καθενός μας. Κάθε άλλη λάθος απάντηση, αργά ή γρήγορα θα τη βρούμε μπροστά μας.

 

 

Χαμένες είναι μόνον οι μάχες που δεν δόθηκαν

foto_arena«Έλα μωρέ, χαμένη μάχη είναι… δεν υπάρχει καμιά ελπίδα». Το άκουσα δυο – τρεις φορές τις τελευταίες ημέρες από διαφορετικούς ανθρώπους σαν άποψη ή σχόλιο για πολύ διαφορετικές περιστάσεις. Είναι λόγια που αποπνέουν ένα ηχόχρωμα παραίτησης ή μοιρολατρίας. Ίσως γιατί τείνει να γίνει κυρίαρχη η νοοτροπία του «εγγυημένου αποτελέσματος» που τροφοδοτεί μια κουλτούρα ευκολίας και βολέματος.

Η ιστορία δείχνει όμως το αντίθετο. Καμιά μάχη και καμιά προσπάθεια δεν είναι μάταιη. Ακόμα και αν πρόκειται για τον αγώνα ή την προσπάθεια ενός και μόνον ανθρώπου. Ακόμα και όταν η έκβαση της μάχης είναι βέβαιο ότι θα συναντήσει την ήττα, στην επόμενη στροφή…

Η σύγχρονη Δύση που φέρει μέσα της την κλασική ελληνική αρχαιότητα, διαμορφώθηκε από τα ουμανιστικά ιδεώδη της αναγέννησης και του διαφωτισμού. Μας έμαθε ότι το άτομο είναι ελεύθερο να κατανοήσει και να βελτιώσει τον εαυτό του και τον κόσμο. Μας έμαθε ότι το ιδανικό ως καθολική αξία υπερβαίνει τα υποκείμενα και τις αντίξοες συνθήκες και παραμένει εκεί ψηλά για να υπηρετηθεί. Ανεξάρτητα από το πλήθος των ανθρώπων που θα το υπερασπιστούν. Αρκεί και ένας. Ανεξάρτητα από τη νίκη ή την ήττα. Έτσι γεννιούνται τα σπουδαία παραδείγματα.

Η θετική πλευρά της ατομικότητας αναδεικνύει εκείνη τη δεξιότητα, που οδήγησε ανθρώπινες μονάδες –στη διάρκεια της ιστορίας- να σηκώσουν το κεφάλι τους πιο πάνω από το προβλέψιμο και επιτρεπόμενο όριο του λάκκου που μας καλύπτει όλους και να αναπνεύσουν καθαρό αέρα. Να νοηματοδοτήσουν τη ζωή τους. Έστω και για μια στιγμή. Είναι αυτοί που εξακολουθούν να μας εμπνέουν για να μην παραδοθούμε, στο τέλος-τέλος, αμαχητί. Η διαφορά μεταξύ αδύνατου και δυνατού βρίσκεται σε αυτή την αποφασιστικότητα.

Αξίζει λοιπόν να μας προβληματίσει ο τρέχων εύκολος και βολικός εφησυχασμός στη θαλπωρή της ματαιότητας των προσπαθειών. Διότι, τελικά, τι συμβαίνει; Ακολουθούμε έναν δρόμο που κάποιος ή κάτι χάραξε για εμάς; Ή χαράζουμε εμείς το δρόμο; Κι αν δεν τον χαράζουμε εμείς, τέλος πάντων, να αφήσουμε την… «Αθηνά» να δράσει ανενόχλητη ή να κινήσουμε κι εμείς τη «χείρα» μας λιγάκι;

Το πεπρωμένο είναι στο χέρι μας: μεταφορικά και κυριολεκτικά. Εκτός από τις γραμμές του χεριού που αρέσκονται να ερμηνεύουν οι τσιγγάνες, είμαστε ΕΜΕΙΣ που έχουμε τη δυνατότητα να οδηγήσουμε τη μοίρα στο μονοπάτι της καρδιάς μας ή να της δώσουμε μια κλωτσιά και να πάει πέρα.

Σα να λέμε… το πεπρωμένο είναι το τιμόνι κι εμείς ο οδηγός. Το αμάξι που οδηγούμε είναι η ζωή που κάνουμε και, φυσικά, δεν διαθέτει απεριόριστη βενζίνη. Το ζήτημα είναι να κατορθώσουμε να βρούμε τον προορισμό μας, προτού τελειώσει ο χρόνος, η βενζίνη. Γιατί στο δρόμο μας ούτε πινακίδες υπάρχουν ούτε βενζινάδικα. Υπάρχουν λογάδες, γραμματικοί, ποιητές, συγγραφείς, εξουσίες, παραεξουσίες, συμβουλές, πρέπει και μη, αλλά υπάρχουμε πάνω απ’ όλα εμείς και τα όνειρά μας, οι δυνατότητές μας, οι ιδέες μας και η καρδιά μας.

Για αυτό υπήρχαν και θα υπάρχουν πάντα αυτοί που δεν το βάζουν κάτω. Αυτοί που σκονίστηκαν, ζορίστηκαν, γρατζουνίστηκαν, πληγώθηκαν, μα φτάσανε. Μπορεί και να είναι γραφτό σου να δυσκολευτείς στη ζωή, μα στο χέρι σου να φτιάξεις την καρδιά και το μυαλό σου κατάλληλα για να χειρίζονται δυσκολίες και φουρτούνες.

Υπάρχει, δεν υπάρχει «Αθηνά», αν δεν κουνήσεις το χέρι σου, θα είσαι ένα υποχείριο. Μπορεί, βέβαια, να ευτυχήσεις, αλλά ως πιόνι. Αν ούτε «Αθηνά» υπάρχει και ούτε το χέρι σου κουνήσεις, θα αιωρείσαι άπραγος στο σύμπαν και διόλου δεν θα τιμήσεις το ανυπέρβλητο δώρο. Τη ζωή.

Εν ολίγοις, αν δεν θέλουμε ή αν έχουμε μάθει να μην μπορούμε να κάνουμε κάτι για τη ζωή που μας ανήκει, τότε δεν μας αξίζει μια καλή μοίρα, αν υποθέσουμε ότι αυτή υπάρχει σαν έννοια.

Ας μην ξεχνάμε ότι μοίρα, σημαίνει μερίδα, μερτικό, που Κάτι εκεί ψηλά μπορεί να μάς μοιράζει, αλλά εμείς, μονάχα εμείς, μπορούμε να απλώσουμε το χέρι και να το γευτούμε… Ακόμη κι αν έχει χρειαστεί να δώσουμε χαμένες μάχες.