Αγάπη μου, συρρίκνωσα τη σοσιαλδημοκρατία!

arena_12_2Η ηγεσία του Μάρτιν Σουλτς, φέρνει με μία ποσοστιαία μονάδα  – αλλά για πρώτη φορά μετά το 2002 – μπροστά το SPD από τους Χριστιανοδημοκράτες. Μας νοιάζει; Μας αφορά; Ας το δούμε λίγο πιο αναλυτικά…

Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία μου φέρνει αυθόρμητα στο μυαλό την κινηματογραφική ταινία  «Αγάπη μου, συρρίκνωσα τα παιδιά». Όσοι/ες την έχετε δει θα θυμάστε τον εκκεντρικό, αφοσιωμένο επιστήμονα  ο οποίος καταφέρνει με την τελευταία καινούργια του εφεύρεση, μια ξεχωριστή ηλεκτρομαγνητική μηχανή, να συρρικνώσει τα ίδια του τα παιδιά! Η ταινία,  παραγωγής 1989,  έσπασε τα ταμεία της εποχής λόγω των ειδικών εφέ που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στo Χόλυγουντ.

Κάπως έτσι,  «κινηματο – γραφικά»,  τα κατάφερε και η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Με το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου και τον στιγματισμό που είχε υποστεί ο αχαλίνωτος καπιταλισμός από τις επιπτώσεις του μεσοπολεμικού κραχ και τα ερείπια που άφησε πίσω του ο πόλεμος ως διαχείριση αυτής ακριβώς της κρίσης, η σοσιαλδημοκρατία έμοιαζε να έχει τις απαντήσεις για όλα τα ερωτήματα. Δεν θα ανέτρεπε ασφαλώς τον καπιταλισμό αλλά θα τον έκανε πιο ανθρώπινο μέσω μιας διαδικασίας αλλαγών, οι οποίες μπορεί και να έμοιαζαν ασήμαντες αλλά θα είχαν ένα σωρευτικό αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου.

Τα «ειδικά εφέ» πράγματι δούλεψαν και έσπασαν «ταμεία», αλλά επρόκειτο για τα δημόσια ταμεία. Όχι δεν επήλθε η δικαιοσύνη και η ισότητα αλλά στις δυτικές δημοκρατίες και υπό την πολιτική ηγεμονία της σοσιαλδημοκρατίας, εμπεδώθηκε η  αντίληψη πως η ταξική θέση κάποιου δεν θα πρέπει να συνιστά μοίρα που δεν μπορεί να αλλάξει και γι’ αυτό έπεσαν πολλοί από τους φραγμούς στην ανεμπόδιστη ανάμιξη των τάξεων. Το επίτευγμα αυτό στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο στο κράτος πρόνοιας, το οποίο χρηματοδοτούμενο από δημόσιους πόρους παρείχε ευκαιρίες ( εκπαίδευσης, περίθαλψης, απασχόλησης, επιδότησης, κλπ) σε αυτούς που γεννήθηκαν λιγότερο προνομιούχοι. Αυτές οι ευκαιρίες χειραφέτησης οδήγησαν ευρύτατα μη προνομιούχα κοινωνικά στρώματα να μεταμορφωθούν σε «μεσαία τάξη». Και μάλιστα μια «μεσαία τάξη», η οποία καθώς αναπτυσσόταν όλο και περισσότερο καταναλωτικά, ανακάλυπτε την «κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας».

Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου το 1989 και μετά,  οπότε ξεκινάει και η εποχή της σύγχρονης παγκοσμιοποίησης, η σοσιαλδημοκρατία πέφτει θύμα της ίδιας της επιτυχία της! Το κράτος πρόνοιας και οι θεσμοί προστασίας των λιγότερο προνομιούχων γίνονται αιτία συρρίκνωσης της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών, όταν αναμετρώνται με τον αυταρχικό καπιταλισμό που αναδύεται στην Κίνα και αλλού. Επίσης, η χρηματοδότηση του ονείρου της «μεσαίας τάξης» οδηγεί στον υπερδανεισμό και συρρικνώνει τα όνειρα των μελλοντικών γενιών σε βάρος των οποίων δανείζονταν οι προηγούμενες. Προσθέστε ακόμη πως η επιτυχία της σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη,  καθιστά τη «γηραιά ήπειρο» πόλο έλξης των απελπισμένων όλου του υπόλοιπου κόσμου.

Η σοσιαλδημοκρατία που έσπασε «ταμεία» με την έστω και μερική αναδιανομή του πλούτου, είναι αμήχανη μπροστά στη συρρίκνωση της παραγωγής του πλούτου στις εθνικές επικράτειες που πλήττονται από το κύμα της παγκοσμιοποίησης. Στην πραγματικότητα δεν έχει καμία απολύτως ιδέα. Γι αυτό και υιοθετεί όλη την ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού, χάνοντας την ταυτότητά της ως μια διακριτή πολιτική πρόταση που θα μπορούσε να χαλιναγωγήσει την καπιταλιστική βουλιμία, ειδικά όπως αυτή εκφράζεται από το παγκοσμιοποιημένο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο.

Την ίδια ώρα σχηματίζεται μια παγκόσμια εργατική τάξη μεταναστών. Αλλά αυτή δεν μπορεί να γίνει πλέον «μεσαία»,  καθώς το κοινωνικό κράτος της εθνικά προσδιορισμένης βιομηχανικής κοινωνίας, που διαμορφώθηκε το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, το οποίο και ήταν ο λόγος για τον οποίο η σοσιαλδημοκρατία ένιωθε ιστορικά δικαιωμένη έναντι του σταλινισμού και των παραφυάδων του ανά τον κόσμο, έχει τελειώσει.

Εκ των πραγμάτων λοιπόν ούτε το SPD, ούτε η σοσιαλδημοκρατία γενικά, είναι σε θέση σήμερα να αναλάβει την πολιτική διεύθυνση της Ευρώπης, με όρους πραγματικής ηγεσίας. Ηγεσία δεν είναι τίτλος ή αξίωμα. Ηγεσία είναι η συνειδητοποίηση ότι το αδύνατο είναι αυτό που δεν έχει δοκιμαστεί ακόμη. Ηγεσία σημαίνει να καθιστάς εφικτή μια ανώτερη πραγματικότητα και όχι να διαχειρίζεσαι την παρακμή.

Συνεπώς,  ο κ. Σουλτς μπορεί να έχει μια ενδιαφέρουσα προσωπική ιστορία ως πρώην αλκοολικός, βιβλιοπώλης και δήμαρχος και μπορεί να είναι τόσο συμπαθής όσο και ο Γιώργος Παπανδρέου ή ο Φρανσουά Ολάντ πριν αναλάβουν καθήκοντα, παρ’ όλα αυτά προσωπικά εκτιμώ πως δεν έχει να κομίσει τίποτα περισσότερο από την ιστορική αμηχανία της σοσιαλδημοκρατίας, η οποία κάτω από τον μανδύα της υποκρισίας κρύβει τον κυνισμό της, έχοντας ρίξει «λευκή πετσέτα», συμβιβασμένη με την ιστορική ήττα της.

O τροχός της ιστορίας συντρίβει όλες τις πλάνες. Αυτό καλό είναι να το θυμάται και η ελληνική κυβέρνηση που επενδύει στην… αλλαγή των συσχετισμών. «Take the egg and haircut it my friend». Εικάζω πως κάτι τέτοια πρέπει να λέει ο Σουλτς στον Τσίπρα, όταν ξεκαρδίζονται μαζί μπροστά στις κάμερες.

Είμαστε λοιπόν στο έλεος των αχαλίνωτων αγορών και του πολέμου χωρίς σύνορα; Τι να σας πω… Περιμένω να πουν την τελευταία τους λέξη οι γενιές που είναι «παιδιά» της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Οι γενιές που ο Zygmunt Bauman περιγράφει ως «καλοεκπαιδευμένων, υγιών, αυτάρεσκων, αυτάρκων και γεμάτων αυτοπεποίθηση ανθρώπων», οι οποίοι προσέχοντας ζηλότυπα την οικονομική ανεξαρτησία που απέκτησαν ως γενιές που βοηθήθηκαν από το κοινωνικό κράτος, δεν διστάζουν από θέση ισχύος πλέον να το καταδικάζουν πρώτες – πρώτες και να το αποδομούν με κάθε ευκαιρία.

«Ουδείς ασφαλέστερος εχθρός του ευεργετηθέντος αχαρίστου» κατά το ρητό που είχε κορνιζαρισμένο στο γραφείο του κι ο συγχωρεμένος ο Ανδρέας.

ΥΓ: Προσωπικά, από τη σοσιαλδημοκρατική αμηχανία, βρίσκω πιο διασκεδαστική και χαρούμενη,  τη χριστιανική αμηχανία.  Όπως είπε πρόσφατα σε συνέντευξή του ο πάπας Φραγκίσκος: «Όταν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, εγώ γράφω ένα σημείωμα προς τον Άγιο Ιωσήφ και το βάζω κάτω από ένα αγαλματάκι που έχω στο δωμάτιό μου». Θεούλης!

Photo by Karolos Karidis (Fine Art – Portraits)

Model: Ilia Vasilopoulou

– Τι βλέπεις εσύ; – “Hallogallo” !

12931054_10209014784997224_967672469232792096_n (2)

Ζούμε μέσα σε έναν  επικοινωνιακό «θόρυβο», ο οποίος λειτουργεί σαν ένα υπνωτιστικό “zzzzzzzzzzzzz…..”,  όπως διαβάζαμε παλιά  στις «φουσκίτσες» που είχαν τα «κλασσικά εικονογραφημένα». Οι «συζητήσεις» στα social media και γενικότερα στο διαδίκτυο, ως κατ’ εξοχήν μέσου πλέον διαμόρφωσης γνώμης , περιστρέφονται γύρω από «αιματηρά debates» για ζητήματα  όπως τα «παλλόμενα πέη» , το «χτύπα σαν άντρας» και το «θάψε κι εσύ ένα δημοσιογράφο κάτω απ’ το χώμα να νιώσεις Πολάκης».

Οι άνθρωποι πάντα κουτσομπόλευαν ανθρώπους κι αυτή είναι η «βασιλική οδός» για τον ψηφιακό κόσμο. Οι άνθρωποι στην πλειοψηφία τους, ενδιαφέρονται για ιστορίες και δευτερευόντως για το πολιτικό σύστημα και τις συνέπειες των επιλογών του και των αποφάσεών του.

Έτσι, οι  50.000 πρόσφυγες που τους γυρνάνε γύρω – γύρω σαν αξιολύπητο τσίρκο έχουν αρχίσει «να κουράζουν». Το θέμα έγινε πολιτικό.  Τι μένει;  «Καλημέρα», «καλησπέρα» , «ευχαριστώ για την αποδοχή».   Άντε και λίγος χαβαλές για το γεγονός πως ο Τσίπρας ως συνεπής μαρξιστής, από όλα όσα είπε κι έγραψε ο Μαρξ,  το μόνο που βρήκε πως μπορεί να επιβεβαιώσει με την πολιτική του είναι το γνωστό: «Η ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα.».

Αν τα «Ιουλιανά»  του 2015  καταγραφούν ιστορικά  ως μια ακόμη εθνική τραγωδία, ο Ιούλιος του 2016 δεν μπορεί παρά να αποτελεί, ένα χρόνο μετά,  μια σκηνοθετημένη «φάρσα» για να καταπιούμε αμάσητο το «νέο έργο». Ο υπνωτιστικός «θόρυβος»  που λέγαμε και πριν είναι τέτοιος που πείθει τους εμπνευστές της «φάρσας» πως όλα θα πάνε …  business as usual.

Προφανώς οι θιασώτες της «φάρσας» κάνουν λάθος. Διότι το ευρύτερο περιβάλλον δεν είναι πλέον το ίδιο. Είναι δραματικά χειρότερο. Κι αυτό βεβαιώνεται από τα πλέον επίσημα και «θεσμικότατα» χείλη.  Δεν είναι συνομωσιολόγος,  δεν είναι αναρχικός, είναι ο Μάρτιν Σούλτς, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε ένα κρεσέντο απροσδόκητης ειλικρίνειας: «η σιωπηρή πλειοψηφία βασίζεται στην πλάνη ότι στο τέλος όλα θα πάνε καλά». Τι άλλο να πει ο άνθρωπος δηλαδή;

Δεν χρειάζεται οξύ πολιτικό αισθητήριο για να κατανοήσει κανείς πως  «σκληρά παιχνίδια εξουσίας» από ένα πολιτικό προσωπικό χωρίς αποθέματα εμπιστοσύνης από την κοινωνία, μέσα σε  συνθήκες κατάρρευσης που διαμορφώνονται στην Ε.Ε,  θα διαμορφώσουν συνθήκες που ίσως δεν μπορούμε εύκολα να τις φανταστούμε. Δεν είναι κινδυνολογία,  είναι απλή λογική. Σε μια εποχή που η ταχύτητα είναι σημαντικότερη από τα επιχειρήματα, η Ευρώπη κάνει ένα διαρκές «loading» που δεν ολοκληρώνεται ποτέ και εκνευρίζει τους πάντες.   Όσο για την ελληνική κυβέρνηση, η μισή και πλέον από αυτή, ζει σε «άλλο» ιστορικό χρόνο.   Γι αυτό και μέσα στον υπνωτιστικό επικοινωνιακό «θόρυβο» ξεπροβάλλουν όλο και πιο συχνά επιμέρους «κοινότητες» που ανησυχούν και συζητούν σοβαρά,  ξεκινώντας από το απλό και τόσο σύνηθες ερώτημα της περιόδου «τι βλέπεις εσύ;».

Και οι απαντήσεις/εκτιμήσεις/ προσδοκίες/ αξιολογήσεις που εκφράζονται – σύμφωνα με αυτούς που όλη μέρα «ακούνε» το «θόρυβο» και κάνουν Big Data Analysis, όπως το Τμήμα Έρευνας της iDialogue , http://www.i-dialogue.org – συγκλίνουν σε ένα «αίσθημα»,  το οποίο θα μπορούσαμε να κωδικοποιήσουμε ως : «Hallogallo».

To «Hallogallo» δεν σημαίνει τίποτα στην πραγματικότητα. Είναι μια λέξη «σλανγκ», η οποία ήταν σε χρήση τη δεκαετία του 70 από τη γερμανική νεολαία,  όταν ξεσάλωνε σε οργιώδη άγρια πάρτι στα ελληνικά νησιά και όχι μόνο. Αποτελούσε μια μάλλον κοροϊδευτική παράφραση της «αμερικανιάς» του «χάλι – γκάλι» που είχε τότε παγκόσμια απήχηση. Και σύμφωνα με αφηγήσεις «αυτοπτών μαρτύρων», για το «Hallogallo» ήξερες πως θα γίνει αναπόφευκτα αλλά ποτέ δεν είχες την παραμικρή ιδέα για το πώς θα έμοιαζε η ζωή σου την «επόμενη μέρα».

Αυτό το «αίσθημα» παράδοσης στον ίλιγγο αποτυπώνουν – τουλάχιστον ψηφιακά –  όλοι όσοι έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται πως τα πράγματα έχουν ξεφύγει προ πολλού  και δεν «μαζεύονται»! Είναι οι εποχές της ακραίας υποκρισίας. Αλλά και της ευκαιρίας να γίνουμε πραγματικά καλοί στη διαχείριση του απροσδόκητου, διότι τελικά αυτή η ικανότητα είναι που διαμορφώνει το μέλλον.  Γι αυτό σε τέτοιες  «Hallogallo» στιγμές,  αναβαθμίζεται η κρισιμότητα και ο ρόλος του υποκειμενικού παράγοντα σε βάρος της «αντικειμενικής πραγματικότητας», οπότε τίποτα δεν αποκλείει  «να τα δούμε όλα».

ΥΓ1: Πολλοί έζησαν αξέχαστα «Hallogallo». Τουλάχιστον από τους… επιζήσαντες.

ΥΓ2: Τι βλέπεις εσύ;