Ο Αλέξης Τσίπρας και το «τρίγωνο του διαβόλου»

arena_2.8Στην απάντηση που έδωσε στην ερώτηση της Γεννηματά για το “Plan b” , ο Αλέξης Τσίπρας ξαναβρήκε τον εαυτό του. Μετά τις 12 Ιουλίου έδειχνε να κρατάει μια στάση,  η οποία θύμιζε λίγο τον άπιστο σύζυγο, ο οποίος «συλλαμβάνεται επ’ αυτοφόρω» και  προσπαθεί να δικαιολογηθεί με το επιχείρημα «δεν είναι αυτό που νομίζεις!». Την Παρασκευή όμως έδειξε αυτό που πραγματικά μπορεί να είναι. Ο αδιαμφισβήτητος πολιτικός ηγεμόνας στο εσωτερικό της χώρας.

Υποθέτω πως η αντιπολίτευση θα το σκεφτεί δυο και τρεις φορές πριν καταθέσει πάλι ερώτηση προς τον πρωθυπουργό,  ώστε να του δώσει την ευκαιρία να «παίξει μπάλα» με το εθνικό ακροατήριο,  κατατροπώνοντας τις αστείες αιτιάσεις της και την πολιτική «κριτική» της που εξαντλείται στην απόρριψη των πουκαμίσων του Βαρουφάκη! Αυτός είναι και ο λόγος που έβγαλε οργισμένη ανακοίνωση ο Βενιζέλος,  νιώθοντας πως έμεινε εκτεθειμένος και ακάλυπτος από την Πρόεδρό του. Αλλά ποιος ακούει πλέον τον Βενιζέλο; Καθώς προσεγγίζει ήδη τα όρια της γραφικότητας του Πάγκαλου, μάλλον κανείς!

Ο Τσίπρας έχει όλο το γήπεδο δικό του. Προηγούμενη ανάλογη πολιτική ηγεμονία στην πρόσφατη ιστορία της Ελλάδας, υπήρξε μόνο κατά την περίοδο του «Καραμανλής ή τανκς»,  μετά την πτώση της χούντας.

Η ηγεμονία σε αυτές τις περιπτώσεις ορίζεται αρνητικά. Είναι ηγεμονία ελλείψει αντιπάλου και μέσα σε συνθήκες κρίσης που δημιουργούν αβεβαιότητα και ανασφάλεια σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού και εκ των πραγμάτων ενισχύουν τις τάσεις συσπείρωσης γύρω από την υπάρχουσα ηγεσία.

Η αντοχή και η ανθεκτικότητα της σημερινής πολιτικής ηγεμονίας του ο Α. Τσίπρας, εν πολλοίς θα προσδιοριστεί από το πώς θα καταφέρει να διαχειριστεί το πολυπολοκότερο και πλέον αμαρτωλό ζήτημα που ταλάνισε όλη τη μεταπολιτευτική ιστορία του τόπου και δεν είναι άλλο από το «τρίγωνο» των σχέσεων Κόμματος, Κυβέρνησης και Κράτους. Πρόκειται για το «τρίγωνο του διαβόλου» που «καταπίνει» πρωθυπουργούς.

Είναι ευρέως διαδεδομένη η άποψη πως η κρίση «εξαφανίζει» τους πρωθυπουργούς. Δεν είναι ακριβώς έτσι. Τον Καραμανλή τον κατάπιε η βιασύνη της Ντόρας, μεταμφιεσμένη στις «σοφές» συμβουλές του Σουφλιά.  Τον Παπανδρέου τον ανέτρεψε ο Βενιζέλος που πάντα ζούσε με το όνειρο να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη. Τον Παπαδήμο τον έριξε ο Σαμαράς για να γίνει αυτός πρωθυπουργός. Τον Σαμαρά τον έφαγε το άγχος επανεκλογής της  κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματός του. Σε όλες τις προαναφερθείσες περιπτώσεις η πραγματική αιτία της «εξαφάνισης» είχε να κάνει με το «τρίγωνο» των σχέσεων Κόμματος, Κυβέρνησης και Κράτους.

Ο Τσίπρας έχει «όλα τα χαρτιά στα χέρια του» για να αντιμετωπίσει το «τρίγωνο του διαβόλου» πριν τον εξαφανίσει. Στο βαθμό που επιλέξει να ακολουθήσει την πεπατημένη οδό των συμψηφισμών και της μεθοδολογίας  «business as usual»,  τότε δεν υπάρχει αμφιβολία πως σύντομα ή λίγο πιο αργά,  θα εξαφανιστεί  κι αυτός μέσα στο «τρίγωνο του διαβόλου» όπως πολλοί προκάτοχοί του. Θα είναι τεράστιο ιστορικό και στρατηγικό λάθος του πρωθυπουργού να αντιγράψει τις συνταγές του παρελθόντος και να μην τολμήσει βαθιές και ριζικές τομές και στα τρία επίπεδα (κόμματος, κυβέρνησης, κράτους) αναδιατάσσοντας ταυτόχρονα και τις μεταξύ τους σχέσεις. Οι μεγάλοι ηγέτες γράφουν, δεν αντιγράφουν.

Οι παθογένειες του πολιτικού συστήματος είναι γνωστές: γραφειοκρατικοποιημένα κόμματα που λειτουργούν ως εκλογικά καρτέλ, κυβερνητισμός, κρατικοποίηση του κόμματος και κομματικοποίηση του κράτους. Ο Τσίπρας έχει την ευκαιρία να αναλάβει την ιστορική πρόκληση και να τα αλλάξει όλα, ξεκινώντας από το ίδιο το κόμμα του.

Ανοιχτό και ενεργό  κόμμα, ισχυρά νομιμοποιημένη και αποτελεσματική κυβέρνηση, αξιόπιστο και δίκαιο κράτος. Αυτό θα πρέπει να είναι το νέο «τρίγωνο»,  μέσα από το οποίο μπορεί να αναδυθεί η Νέα Μεταπολίτευση.

Θα μπορέσει να το κάνει; Θα το δούμε σύντομα… Πάντως τον «διάβολο» δεν τον εξορκίζεις «με το σταυρό στο χέρι». Το σπαθί, κατά τας γραφάς της ιστορίας, έχει αποδειχθεί αποτελεσματικότερο όπλο.

Ραντεβού τον Σεπτέμβρη!

Πρώτη δημοσίευση: Rizopoulos Post

Δημοκρατία του χαβαλέ στη xώρα του Σπαλιάρα

photo_arenaΑρέσει, δεν αρέσει,  η Μεταπολίτευση χτίστηκε πάνω σε μια «εσχάτη προδοσία».  Μόνο που εκείνο το «Δεν Ξεχνώ»,  τελικά ξεχάστηκε πολύ γρήγορα καθώς το επίπεδο της ποιότητας ζωής για την πλειοψηφία της κοινωνίας αυξανόταν  διαρκώς με υλικούς όρους και η βασική δομή του πολιτικού συστήματος, δηλαδή η απρόσκοπτη εναλλαγή δύο κομμάτων στην εξουσία, εξασφάλιζε κοινωνικό consensus και πολιτειακή σταθερότητα.

Για να λέμε την αλήθεια, αυτές οι τέσσερις δεκαετίες έμοιαζαν με τον «επί της γης παράδεισο», συγκρίνοντάς τες με όλα όσα είχαν προηγηθεί στις δεκαετίες των διχασμών, των πολέμων, των πραξικοπημάτων και των εθνικών καταστροφών. Το περιβόλι τ’ ουρανού είχε κατέβει ξαφνικά στη γη, μεταφορικά και κυριολεκτικά.

Ασφαλώς σε αυτή τη ζωή, τίποτα δεν είναι τζάμπα. Αλλά αυτή η μικρή ενοχλητική λεπτομέρεια αποσιωπήθηκε έντεχνα από την πολιτική τάξη, η οποία επί της ουσίας δεν είχε να κάνει και πολλά πράγματα για να διατηρεί την «πρόοδο» και τον «κοινωνικό ευδαιμονισμό», κατ’ επέκταση δε και την απρόσκοπτη αναπαραγωγή της. Τα βασικά μεταπολιτευτικά προαπαιτούμενα για την πολιτική τάξη,  ήταν δύο: Να εξαγοράζει την ειρήνη με αστρονομικά ποσά για αμυντικούς εξοπλισμούς και να διανέμει τα «μεγάλα έργα» με τρόπο που θα  έχει «happy» όσο το δυνατόν περισσότερους από τους εγχώριους και ξένους «νταβατζήδες», κατά τη γνωστή καραμανλική ρήση.

Ναι, το «μαγαζί» ήταν και είναι «γωνιακό». Αυτό σήμαινε εξ αρχής πως δεν θα έμενε «απροστάτευτο». Απλώς στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης, η  δημοκρατική χρυσόσκονη,  η οποία είχε  κυρίως τη μορφή διανομής προνομίων μέσω του πελατειακού κράτους,  κατάφερε  να διασκεδάσει τις εντυπώσεις από την επιβεβλημένη «προστασία» όπως αυτή διαμορφωνόταν στις τέσσερις αυτές δεκαετίες και σε συνάρτηση με την «ευρωπαϊκή πορεία» της χώρας.

Έτσι, από τη μια τα λύτρα της «προστασίας» έναντι «συμμάχων» και «εταίρων» και από την άλλη οι αθρόες προσλήψεις, τα επιδόματα, οι συντάξεις στα 40, η επιβράβευση της αυθαιρεσίας  και η ασύδοτη φοροδιαφυγή,  προσδιόρισαν το «κοινωνικό συμβόλαιο» της Μεταπολίτευσης, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από τον ξέφρενο δανεισμό. Χαβαλές και λήθη.  Αν κάτι σκίστηκε λοιπόν  είναι ακριβώς αυτό το «κοινωνικό συμβόλαιο», οι όροι του οποίου δεν μπορούν να ικανοποιηθούν πλέον,  καθότι δεν υπάρχουν περιθώρια για δανεικά.

Το «μαγαζί» όμως, την «προστασία» θα την πληρώσει. Αυτό είναι το μόνο βέβαιο, τουλάχιστον στο βαθμό που δεν παίρνει το ρίσκο να τιναχθεί στον αέρα, όπως παραστατικά δείχνουν και όλες οι ταινίες με θέμα τους «Νονούς».   Ωστόσο, με την αναγκαία δημοκρατική χρυσόσκονη για μια Νέα Μεταπολίτευση δεν έχει βρεθεί εναλλακτική. Το πελατειακό κράτος αδυνατεί να οργανώσει τον χαβαλέ και την λήθη των επόμενων δεκαετιών.  Η αμηχανία είναι έκδηλη και δεδομένη σε όλο το πολιτικό φάσμα, καθώς χωρίς «κοινωνικό συμβόλαιο»,  δεν υπάρχει ούτε κοινωνικό consensus, ούτε πολιτειακή σταθερότητα. Όπερ σημαίνει πως μόνο με «προστασία» και την επίκληση του φόβου, το «μαγαζί» δεν μένει ανοιχτό για πολύ. Κι αυτό δεν θα αργήσει καθόλου να φανεί…

Το φθινόπωρο θα είναι πολύ πιο θερμό από όσο θέλουν να πιστεύουν ή να υποπτεύονται ορισμένοι, για τους οποίους μάλιστα έχει αποδειχθεί πως οι επιτυχείς προβλέψεις δεν είναι και το δυνατό τους σημείο.

ΥΓ: Υπάρχει τουλάχιστον ο Γιάννης Σπαλιάρας προκειμένου να εκτονωθεί πάνω του η επιθετικότητα που έχει αρχίσει να συσσωρεύεται. Και μπορεί το γεγονός πως το διαδίκτυο κατακλύζεται από αναρίθμητα σχόλια για τον Σπαλιάρα και τις 4000 γυναίκες που υποστηρίζει ότι πέρασαν από το κρεβάτι του,  να εξαγοράζει κάποιο χρόνο ανοχής μεσούντος του θέρους,  αλλά πόσο να κρατήσει αυτός ο χαβαλές; Στην πρώτη δόση του ΕΝΦΙΑ,  όλα θα είναι αλλιώς…

Πρώτη δημοσίευση: Rizopoulos Post