Σώθηκα από … θαύμα!

persepolis_entrans_ii-wallpaper-1366x768-2

«Nothing is impossible, the word itself says, «I’m possible!»

– Audrey Hepburn

Γράφω  για να μην τρελαθώ  τη στιγμή της αποκάλυψης πως είμαι  η αλήθεια που γίνομαι. Γεννήθηκα χωρίς σχήμα. Α-σχημος. Το ζήτημα λοιπόν είναι να αποκτήσω αντίληψη της ανθρώπινης συνθήκης, ώστε το βίωμα αυτής της εμπειρίας να έχει το μόνο αυθεντικό νόημα που μπορεί να έχει, μια μορφή.  Ο – μορφος!

Όπως το έγραψε ο Καμύ στον «Μύθο του Σίσυφου»: «Δεν ανεχόμαστε άλλο τη θεϊκή μυθολογία που διασκεδάζει και τυφλώνει, ζητάμε το πρόσωπο, το σχήμα και το δράμα της γης όπου συνυπάρχουν μια δύσκολη σύνεση και ένα πάθος χωρίς επαύριο».

Έφαγα μισή ζωή για να το καταλάβω αυτό και να αποδεχτώ πως έζησα μάλλον με ένα συμβολικό τρόπο. Συμμετείχα στο παιχνίδι της ζωής πλησιάζοντας το δράμα της εξωτερικά και χωρίς να ζητώ να βρω τη μυστική ροή της.

Με τη συνειδητοποίηση και την αποδοχή αυτή, αποφάσισα να αφήσω πίσω μου αυτό τον κακοχωνεμένο υπαρξισμό και να αφιερωθώ στην τέχνη της μαγείας. Ήταν κάτι σαν «πνευματικό 166», όταν όλα γκρεμίζονταν γύρω μου και μαζί τους κι εγώ. Και η μόνη εικόνα μέλλοντος που είχα ήταν αυτή να στέκομαι με την αμφίεση ενός μάντη κρατώντας τη ράβδο μου, μπροστά σε μισοκατεστραμμένες πύλες, έχοντας ένα λιοντάρι στα δεξιά μου κι ένα γεράκι να πετάει την ώρα που χαράζει, μέσα σε ένα συννεφιασμένο και σκοτεινό ουρανό.

Όσο παράδοξο κι αν μοιάζει, αυτό το πρόσωπο του μάντη, με κράτησε ζωντανό όταν ξέσπασε ο «Τελευταίος Πόλεμος». Αποδείχθηκε ένα νόημα – καταφύγιο, μια μορφή που μέσα της κατάφερα να γλυτώσω από αυτή την ανελέητη αναμέτρηση του Εγώ με τη Σκιά του. Της Δύσης με την Ανατολή. Του Πλούτου με την Ανέχεια. Ο «Τελευταίος Πόλεμος» ήταν και η τελευταία ευκαιρία για να σώσει η ομορφιά τον κόσμο, όπως προφήτεψε ο Ντοστογιέφσκι.

Όσο λιγότερο ποιοτικό, τόσο ανάρπαστο. Όλοι το ζούμε. Το είχε προφητέψει ο Γκυ Ντεμπορ  και ούρλιαξε γι αυτό ο Γκίνσμπεργκ. Η σκέψη κατέρρεε.

Μαγεία είναι να πέσουμε πάνω εκεί που θα νιώσουμε  την ψυχική επαφή που φέρνει στο φως μια «διπλωμένη» διάσταση, αυτή που οι άνθρωποι περιγράφουν συμβατικά με τον όρο αιωνιότητα.

Στο ξεκίνημα μιας νέας ζωής μέσα στις λόγχες και στις φλόγες του «Τελευταίου Πολέμου» κατανόησα για πρώτη φορά ξεκάθαρα πως η Αγάπη είναι στην πραγματικότητα μια βαθιά ανάμνηση, όπως θα’ λεγε κι ο Πλάτωνας.  Και μόνο αν οι ψυχές την ανασύρουν αμοιβαία από τα βάθη, σηκώνοντας  η μια τον πόνο της άλλης, θα καταφέρουν να φτάσουν σε εκείνο τον ασώματο έρωτα, που είναι ό,τι εγγύτερο προς την ύπαρξη της θειότητας, μπορεί να μας αποκαλυφθεί.

Με λίγα λόγια, σώθηκα από … θαύμα! Γιατί μόνο από θαύμα σωζόμαστε. Αυτή είναι η ομορφιά.

 

 

Συνταγματική Αναθεώρηση: χαιρέτα μου τον Πλάτωνα…

plato-hopeΤηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, οι σημερινοί καιροί των παρακμασμένων δυτικών δημοκρατιών μοιάζουν με τους καιρούς της παρακμασμένης αθηναϊκής δημοκρατίας, η οποία άλλωστε  αποτέλεσε,  σε γενικές γραμμές,   το ιδεατό πρότυπό τους.  Ήταν οι καιροί που έζησε ο Πλάτωνας και ένα μεγάλο μέρος του έργου του θέτει ακριβώς  το ερώτημα του πως μπορεί να γίνει η υπέρβαση αυτής της παρακμής ώστε η πετυχημένη Πολιτεία, η «καλλίπολις», να μη κινδυνεύσει σοβαρά να μείνει για πάντα ένας ορίζοντας.

Έχει ενδιαφέρον εξαιρετικό λοιπόν, φέρνοντας ταυτόχρονα στο νου μας τις περιστάσεις που βιώνουμε σήμερα, να παρακολουθήσουμε τις απαντήσεις που δίνει ο Πλάτωνας στην κατεύθυνση υπέρβασης της παρακμής, η οποία είχε  φτάσει τότε  στο σημείο να σκοτώσει,  νόμιμα αλλά καθόλου ηθικά, το δάσκαλό του, τον Σωκράτη. Ήταν το “House of Cards”  της εποχής.

Όπως τότε έτσι και τώρα κανείς δεν πίστευε τις σοφιστείες του δημόσιου λόγου  αλλά όλοι στρέφουν την προσοχή τους στη διαρροή μιας «ανώνυμης πηγής».   Το «δαιμόνιο» που είπε ο Σωκράτης. Κι ήταν αρκετό αυτό το «τσίμπημα» της σωκρατικής «αλογόμυγας»  για να μεταμορφωθεί ο κορυφαίος Έλληνας φιλόσοφος  σε απειλή για το καθεστώς της παρακμής που συντηρούσε και αναπαρήγαγε την αθλιότητα ως όρο της επιβίωσής του.

Παρά τη βολική παρουσίαση του Πλάτωνα ως αντιδραστικού φιλοσόφου και οπαδού της «φωτισμένης δεσποτείας», η αλήθεια είναι πως η κοινωνική τάξη που ονειρεύεται ο Πλάτωνας δεν είναι η τάξη της φωλιάς τερμιτών, όπως αυτή που αναπόδραστα οδηγούμαστε σήμερα. Για την αντίληψη του Πλάτωνα κάθε πολίτης μέσα σε κάθε τάξη πρέπει να μπορεί να αποκτά μια ισορροπία στις τρεις λειτουργίες της ψυχοσύνθεσής του. Αυτό σημαίνει πως όποιος κι αν είναι ο κοινωνικός του ρόλος, θα πρέπει να μπορεί να είναι ο εαυτός του. Και μόνο τότε το κράτος μπορεί να είναι αρμονικό.  Οπότε και κύριο καθήκον του κυβερνήτη είναι να εξασφαλίζει στην Αρμονία όλες τις ευκαιρίες, τόσο μέσα στο άτομο όσο και μέσα στο κράτος. Για τον Πλάτωνα, για όποιον θέλει να εφαρμόσει μια συνεπή πολιτική σε αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να έχει την πραγματική γνώση για να το κάνει. Κι έτσι εισάγει στην πολιτική θεωρία του την έννοια του «φιλόσοφου – βασιλιά».

Όμως ο Πλάτωνας στον «Πολιτικό» δεν έχει ψευδαισθήσεις και αυταπάτες . «Αφού όμως δεν υπάρχει καθόλου βασιλιάς, που να γεννιέται μέσα στα κράτη όπως οι βασίλισσες στα σμήνη των μελισσών, είναι αναγκαίο να μαζευόμαστε σε γενικές συνελεύσεις και να συντάσσομε κώδικες, προσπαθώντας να ακολουθούμε κατά γράμμα τις διατάξεις του πιο αυθεντικού Συντάγματος» εξηγεί.

Αφού λοιπόν ένας τέτοιος ιδανικός ηγέτης είναι ουτοπικός πρέπει να στραφούμε στην αμέσως επόμενη καλύτερη διακυβέρνηση η οποία μπορεί να πάρει πολλές μορφές, ωστόσο σίγουρα προϋποθέτει να μαζευόμαστε για συντάξουμε σύνταγμα με όση συναίνεση είναι δυνατή. Για τον Πλάτωνα σε επίπεδο εφαρμοσμένης πολιτικής δεν υπάρχει άλλη κατεύθυνση από το να αναζητήσουμε το Σύνταγμα του καλύτερου πραγματοποιήσιμου κράτους, για το οποίο όπως λέει «ο νομοθέτης δεν πρέπει να θεσπίζει απόλυτες ανώτατες αρχές, αλλά από το άλλο μέρος ούτε εξουσίες, που δεν ισορροπούν μεταξύ τους εξαιτίας της ανάμειξής τους».

Η παρακμασμένη ελληνική δημοκρατία έχει σήμερα ανάγκη από ένα  νέο Σύνταγμα και όχι από έναν «φωτισμένο ηγεμόνα», όποιος κι αν είναι αυτός. Ωστόσο για την εξαγγελθείσα Συνταγματική Αναθεώρηση υπάρχει ο σοβαρός κίνδυνος να καταστεί  αντικείμενο του τρέχοντος πολιτικού ανταγωνισμού και να αντιμετωπιστεί με επικοινωνιακούς όρους, ενώ είναι υπαρκτή η ανάγκη να φτιάξουμε «το Σύνταγμα του καλύτερου πραγματοποιήσιμου κράτους», με την εμπλοκή στη διαδικασία αυτή του συνόλου της κοινωνίας.

Στο βαθμό λοιπόν που μια αριστερή κυβέρνηση παίρνει την  πρωτοβουλία της  Συνταγματικής Αναθεώρησης,  αν μη τι άλλο οφείλει να δώσει ειδικό βάρος στη συμμετοχή των πολιτών. Προσωπικά μάλιστα δεν βρίσκω καθόλου κακή την ιδέα για δημοψήφισμα, αρκεί ασφαλώς να υπάρχει ουσιαστικό πολιτικό διακύβευμα. Να  υπάρχουν δηλαδή προτάσεις που θα επιδιώκουν την εναρμόνιση και όχι τη σύγκρουση, στο πλαίσιο ενός κράτους που θα εγγυάται σε κάθε πολίτη πως μπορεί να είναι ο εαυτός του και όχι ένα φοβισμένο και πανικόβλητο ανθρωπάκι.

Θέλει η κυβέρνηση πραγματικά να ανοίξει μια συζήτηση σε αυτή την έκταση; Δεν το ξέρω. Μακάρι να το θέλει. Αλλιώς θα πρόκειται για «μία από τα ίδια», γεγονός  που θα αφήσει παντελώς αδιάφορη την κοινωνία,  επιτείνοντας την αίσθηση ενός πολιτικού συστήματος αναξιόπιστου,  το οποίο φροντίζει μόνο για την αναπαραγωγή των προνομίων του.

Κουρασμένοι ή ερωτευμένοι;

Love-is-what-makes-you-smile-when-you-are-tiredΟι επόμενοι, μετά τον Πλάτωνα, ευφυέστεροι των ανθρώπων, δηλαδή οι Beatles το είπαν όσο πιο καθαρά μπορούσαν. “All you need is love”.

Οι άνθρωποι πέρα και πάνω από φύλα, φυλές, χρώματα, θρησκείες, ιδεοληψίες, χωρίζονται σε δυο βασικές κατηγορίες. Τους κουρασμένους και τους ερωτευμένους. Οι κουρασμένοι είναι αυτοί που κοιτάνε προς τα πίσω τη ζωή τους και νιώθουν να τους πλακώνει ένα βάρος. Νιώθουν αυτή τη δυσβάσταχτη κούραση που τους κάνει να γκρινιάζουν, να θυμώνουν, να τα έχουν με τον εαυτό τους και τους άλλους, να ξεσπάνε όπου βρούνε και όπως βρούνε. Κάνουν ανέραστο σεξ κι αδυνατούν να συνάψουν οποιαδήποτε ουσιαστική ερωτική, κοινωνική, φιλική ή επαγγελματική σχέση. Αδυνατούν να μπουν στη θέση των άλλων, μένοντας μόνοι σε ένα κλειστό, προσωπικό σύμπαν. Για αυτό και μονίμως δηλώνουν μετανιωμένοι για όσα έχουν ήδη κάνει, και την ώρα που το λένε ξεκινούν να ξανακάνουν τα ίδια ακριβώς, σε έναν κύκλο ατέρμονης επανάληψης που στο τέλος τους καταπίνει. Με άλλα λόγια, ενώ σκέφτονται συνέχεια κι αποκλειστικά τον εαυτό τους, στην πραγματικότητα τον βασανίζουν αλύπητα.

Ερωτευμένοι είναι οι άνθρωποι που γυρίζουν προς τα πίσω και λένε «όλα καλά». Βιώνουν ένα νόημα στη ζωή τους και το νόημα αυτό έχει όνομα. Έρωτας. Ο φτερωτός αυτός άγγελος όταν σε τοξεύει με το βελάκι του, προκαλεί παράλυση της αρνητικής σκέψης και ξαφνικά όλα μεταμορφώνονται σε φως και όλα είναι καλά. Στην επικράτεια του Έρωτα, όλα μοιάζουν να συνέβησαν μόνο και μόνο για να οδηγήσουν σε αυτόν. Ό,τι έμοιαζε με σκλαβιά φαίνεται σαν ελευθερία και ό,τι μέχρι εκείνη τη στιγμή νομιζόταν σαν ελευθερία, αρχίζει να φαίνεται σαν μια καλοστημένη σκηνοθεσία υποδούλωσης.

Ο Έρωτας είναι αυτός που κάνει όλους κι όλα να αναγεννηθούν μέσα στο φως μιας μαγικής εμπειρίας. Χαρίζει τα φτερά του για να πετάξεις . Για να δεις τα πράγματα και τους ανθρώπους, από ψηλά και όχι μέσα στη συνηθισμένη μικρότητα και ασημαντότητά τους.

Για αυτόν ακριβώς το λόγο, οι εξουσίες έχουν διαχρονικά ως στρατηγική προτεραιότητα την καταστολή της μαγικής εμπειρίας του Έρωτα. Διότι αν οι άνθρωποι αρχίσουν ξαφνικά να «πετάνε» ποιος θα μείνει «προσγειωμένος» να δουλεύει; Από καταβολής κόσμου, οι εξουσίες προτιμούν τον άνθρωπο κουρασμένο και όχι ερωτευμένο. Κάποτε λοιπόν ήταν τα ιερατεία που είχαν το ρόλο του λογιστή και ελεγκτή των ανθρώπινων «αδυναμιών» και διαπραγματεύονταν την τιμή της μετάνοιας. Ορδές κουρασμένων ανθρώπων για πληρωθούν τα λύτρα της «σωτηρίας» της ψυχής.

Σήμερα, ζώντας σε έναν σφοδρά αντιερωτικό κόσμο, το ταμείο δεν γεμίζει με την μετάνοια και την εγκράτεια αλλά με την αποχαλίνωση και την σεξιστική κατανάλωση. Αυτό που αποκαλείται «ανεκτικότητα» δεν είναι παρά οι μεγάλοι τζίροι της ηδονιστικής πελατείας, η οποία ασφαλώς και δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τον Έρωτα, ως έκφραση της φυσικής χαριστικότητας του εαυτού στον άλλο. Ορδές κουρασμένων ανθρώπων για να πληρωθούν τα λύτρα της «σωτηρίας» της εγωιστικής κατάκτησης και χρήσης.

Άγιοι Βαλεντίνοι, κιτς καρδούλες, τόνοι πυκνογραμμένων σελίδων για τις «σχέσεις», ψυχαναλυτικά ντιβάνια, «έρωτας» με τον καθρέπτη, πληρωμένοι «έρωτες», βιάγκρα και πολυθρόνες της εξουσίας, οι «έρωτες» του Ολάντ και τα «παραστρατήματα» του Ομπάμα. Το μόνο που λείπει είναι αυτό που έχουμε περισσότερο ανάγκη. Κι αυτό είναι το πείσμα να αναδημιουργούμε κάθε πρωί τη γέννηση του Έρωτα, ζώντας μέσα στην αλχημεία της επιθυμίας να σπείρουμε και να δρέψουμε την αληθινή ομορφιά της ζωής.

Αν ο κόσμος μας έχει μια ελπίδα, σίγουρα δεν τη χρωστάει στους κουρασμένους. Τη χρωστάει στους ερωτευμένους που τραγουδάνε ανά τους αιώνες. Σαν τον Οδυσσέα στην Ιθάκη της Πηνελόπης. Σαν τον Οδυσσέα Ελύτη που μας έμαθε «τα ρω του έρωτα» γράφοντας πως «Οι άγγελοι τραγουδάνε. Και οι ερωτευμένοι επίσης. Πίσω από κάθε ανάταση, από κάθε μεράκι, μια κιθάρα περιμένει έτοιμη να πάρει τα λόγια και να τα ταξιδέψει από χείλη σε χείλη. Δεν είναι λίγο αυτό. Είναι η χαρά να δίνεις χαρά στους άλλους, είναι αυτό που μας βαστάει στη ζωή.».