Ο Ερντογάν βυθίζεται – ποιους θα πάρει μαζί του…

H Παρασκευή, αν και ιερή μέρα για τους μουσουλμάνους, αποδείχθηκε «μαύρη» για τον Ερντογάν. Η τουρκική λίρα κατέγραψε πτώση 19% έναντι του δολαρίου, εν μέσω σφοδρής αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ, αναζωπυρώνοντας σενάρια για χρεωκοπία της χώρας κι αναγκαστική προσφυγή στο ΔΝΤ.

Ο Ερντογάν έχοντας εξασφαλίσει τον πλήρη και απόλυτο έλεγχο στους αρμούς του τουρκικού κράτους μετά τις πρόσφατες εκλογές, επιχειρεί τα τελευταία 24ωρα με δηλώσεις του να ξορκίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ξέρει πως η υπαγωγή της χώρας στο ΔΝΤ θα έβαζε οριστική ταφόπλακα στο μύθο της ανασύστασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατ” επέκταση θα σηματοδοτούσε το τέλος του.

Γι αυτό και έσπευσε να πάρει τον Πούτιν στο τηλέφωνο λίγη ώρα αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ έσπρωχνε την τουρκική λίρα στην άβυσσο με ένα «τουίτ» που ανακοίνωνε δυσθεώρητους δασμούς για τις εισαγωγές χάλυβα κι αλουμινίου από την Τουρκία, επισημαίνοντας μάλιστα πως οι σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας σε αυτή τη φάση δεν είναι καλές.

Ωστόσο η Ρωσία, όπως κατέδειξε προσφάτως και η ελληνική περίπτωση, πέρα από μερικά εκατομμύρια τουριστών στις τουρκικές ξαπλώστρες δεν έχει να δώσει τίποτα περισσότερο. Και το ρούβλι ακολουθεί την τουρκική λίρα στην ελεύθερη πτώση.

Το «ανατολίτικο παζάρι» που ξεκίνησε ο Ερντογάν με τη Δύση, δεν φαίνεται να του βγαίνει, τον οδηγεί σε απομόνωση κι αδιέξοδο και τον καθιστά τον υπ” αριθμόν ένα κίνδυνο για την Ευρώπη. Ήδη το ευρώ χάνει έδαφος μετά την αποκάλυψη των Financial Times πως η ισπανική BBVA, η ιταλική UniCredit και η γαλλική BNP Paribas θα μπορούσαν να επηρεαστούν ιδιαίτερα από τη συνεχιζόμενη υποτίμηση της λίρας καθώς έχουν χορηγήσει δάνεια που υπερβαίνουν τα 140 δισ. ευρώ. Αν και τα μεγέθη της πιστωτικής έκθεσης δεν είναι υπερβολικά μεγάλα για να προκαλέσουν τραπεζικό σοκ στην Ευρωζώνη, στην πραγματικότητα ποτέ δεν μπορεί να ξέρει κανείς με ακρίβεια πόσο θα επηρεάσει το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα ένα μεγάλο πιστωτικό γεγονός στην Τουρκία και τι αλυσιδωτές συνέπειες ενδέχεται να έχει. Όμως η σοβαρότερη απειλή για την Ευρώπη αφορά στη διαχείριση του προσφυγικού μέσα σε συνθήκες άτακτης χρεωκοπίας της Τουρκίας.

Ο Ερντογάν είναι σε δύσκολη θέση και είναι πλέον εντελώς απρόβλεπτος ως προς τις αποφάσεις που θα πάρει για να διαχειριστεί τη μεγάλη κρίση στην οποία βυθίζεται η χώρα του. Μπορεί δημοσίως να δηλώνει πως έχει «εναλλακτικές» αλλά τέτοια είναι πάντα η ρητορική του «παζαριού». Οι «εναλλακτικές» του Ερντογάν στην πραγματικότητα είναι δύο. Είτε «να μπει σε πρόγραμμα», είτε να γίνει «μάρτυρας».

πρώτη δημοσίευση: Rizopoulos Post

Ο Τραμπ, η «μαμά» Μέρκελ και τα … παιδιά!

«Αυτοί που αποκαλούνται ηγέτες μας δεν μπορούν να πάνε τη χώρα μπροστά, δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Είναι παιδιά και αυτό το αποκάλυψε η παρουσία του Τραμπ». Τάδε έφη Ντέιβιντ Λιντς, ο πάντα ανατρεπτικός και αιρετικός σκηνοθέτης και καλλιτέχνης που μίλησε πρόσφατα στον Guardian.  Κι έχει δίκιο.

Ο Τραμπ δεν βρίσκεται εκεί που βρίσκεται τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα της αποτυχίας της «συστημικής πολιτικής» να λύνει προβλήματα των απλών πολιτών. Όχι πως ο Τραμπ θα καταφέρει να τα λύσει. Πιθανότερο είναι στο τέλος  να συμβεί το ακριβώς αντίθετο κι αυτό διαφαίνεται ήδη  αν αθροίσει κανείς τις δουλειές που θα χαθούν σε διάφορους κλάδους της αμερικανικής οικονομίας – από τα ηλιακά πάνελ μέχρι τις Harley Davidson – λόγω  των «αντιποίνων» που θα εφαρμόσουν Ε.Ε, Κίνα και άλλες χώρες στην πολιτική δασμών της διακυβέρνησης Τραμπ. Εντούτοις, δείχνει διαφορετικός από τα στερεότυπα της «συστημικής πολιτικής» που έχουν σιχαθεί οι απλοί πολίτες, καθώς για χρόνια ακούνε ωραία λόγια περί δημοκρατίας,  την ώρα που η ζωή τους υποβαθμίζεται καθημερινά και νιώθουν πως δεν έχουν τον παραμικρό έλεγχο στο μέλλον τους. Οπότε όταν δεν ξέρεις τι να κάνεις, κάνεις κακό. Αυτό λέει η ιστορία, δυστυχώς.

Το ίδιο ακριβώς συναίσθημα απόγνωσης μπροστά στο μέλλον κι αποστροφής για την πολιτική όπως την ξέρουμε,  κυριαρχεί και σε μεγάλο τμήμα της Ευρώπης. Οι παλιές καλές μέρες του κοινού ευρωπαϊκού «σπιτιού»  έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί καθώς τα «ρετιρέ» των Βορειοευρωπαίων αφαίμαξαν τα «κοινόχρηστα» των Νότιων του «ισογείου», οι οποίοι  ήταν εύκολη λεία λόγω διαρθρωτικών προβλημάτων στις οικονομίες τους αλλά και λόγω κουλτούρας και νοοτροπίας. Έτσι ο «ζουρλομανδύας» του ευρώ που είναι «κομμένος και ραμμένος» στα γερμανικά μέτρα, δεν αφήνει πολλά περιθώρια αναπτυξιακής ανάσας για τους «φτωχούς συγγενείς», οι οποίοι ωστόσο καλούνται να σώσουν τη δημοκρατική τιμή της Ευρώπης, σε μείζονα ζητήματα όπως το προσφυγικό.

Υπό αυτό το πρίσμα, η πρόταση που έκανε ο Τραμπ στον Μακρόν να εγκαταλείψει η Γαλλία την Ε.Ε και να συνάψει μια προνομιακή εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, κατά μία έννοια δεν είναι και τόσο «παλαβή» όσο ακούγεται. Ασφαλώς ο Μακρόν θα πρέπει να έζησε εκείνες τις στιγμές  τα πιο αμήχανα λεπτά της θητείας του,  αν και η Washington Post που έκανε τη σχετική αποκάλυψη δεν δίνει λεπτομέρειες για την αντίδραση του Γάλλου Προέδρου. Σίγουρα όμως κατάλαβε πως σ’ ένα τέτοιο κλίμα,  θα μπει ακόμη πιο βαθιά στο συρτάρι η περιβόητη μεταρρυθμιστική ατζέντα του.

Κανείς δεν ξέρει όμως πως θ’ αντιδρούσε, εάν και όποτε βρισκόταν μπροστά  σε μια τέτοιου τύπου πρόταση ο νέος πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζουζέπε Κόντε. Η απειλή του ιταλικού βέτο που θα τίναζε στον αέρα όχι απλά τη Σύνοδο Κορυφής για το προσφυγικό αλλά το ευρωπαϊκό οικοδόμημα ολόκληρο,  ήταν μια πρώτη διερευνητική και προειδοποιητική βολή της Ρώμης προς τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο. Οι πολιτικές αψιμαχίες με την Ιταλία  θα συνεχιστούν και είναι βέβαιο πως θα  δούμε λίαν συντόμως κι άλλα «επεισόδια».

Στην «παιδική χαρά» της ευρωπαϊκής σκηνής  είναι νομοτέλεια ν’ αναπτυχθούν ραγδαία  οι πολιτικοί κλώνοι του Τραμπ, προς μεγάλη χαρά του Πούτιν και με ό,τι αυτό θα συνεπάγεται για το μέλλον της Γηραιάς Ηπείρου.  Μπορεί αυτή τη φορά η Ευρώπη να τα «μπάλωσε» όπως όπως αλλά η επόμενη κρίση είναι αναπόφευκτη κι είναι απλώς ζήτημα χρόνου για να συμβεί.

Προσώρας στο «μπάλωμα» βοήθησαν τα «παιδιά» που παίζουν τους ηγέτες, όπως λέει και ο Ντειβιντ Λιντς. Ο δικός μας Αλέξης Τσίπρας και ο άλλος ο «γλυκούλης»,  ο Σάντσεθ της Ισπανίας. Και βγήκε έτσι μια συμφωνία μόνο και μόνο για να μην καταρρεύσει ο κυβερνητικός συνασπισμός στη Γερμανία, το  βάρος της οποίας όμως θα το επωμιστούν και πάλι δυο χώρες του Νότου. Αυτή είναι η ωμή αλήθεια και τα περί δημοκρατίας και ουμανισμού, στα οποία αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός στη συνέντευξη τύπου μετά τη σύνοδο, είναι η πικάντικη αριστερή «σάλτσα» για να την καταπιούμε πιο εύκολα.

Οι δημοκρατικές και ανθρωπιστικές αξίες στην πράξη και όχι στα λόγια, απαιτούν και την αντίστοιχη οικονομική επένδυση. Το να στοιβάζονται άνθρωποι σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή να αλληλομαχαιρώνονται στα πάρκα,  δεν είναι ούτε ουμανισμός, ούτε δημοκρατία. Είναι απλά αβάντα στη «μαμά» Μέρκελ. Και ο δημοσιονομικός σκύλος χορτάτος και η πίτα της δημοκρατίας ολόκληρη, απλά δεν γίνεται! Είναι ένα μεγάλο ψέμα. Και κάθε ψέμα είναι σαν τη χιονοστιβάδα. «The longer it rolls, the bigger it gets» που λένε και οι φίλοι μας οι Αμερικάνοι.

Από κει και πέρα είναι πραγματικά αστείο,  να θεωρούμε σοβαρό οικονομικό αντάλλαγμα την αναστολή της αύξησης του ΦΠΑ στα νησιά που πλήττονται από τις προσφυγικές ροές. Να λέμε δηλαδή πάλι καλά που δεν σκέφτηκε κάνας γραφειοκράτης των Βρυξελλών να πληρώσουν κι από πάνω οι Έλληνες νησιώτες κάνα «προσφυγόσημο»  για να μπορεί αυτός ν’ απολαμβάνει τον καφέ του στην  Grand Place χωρίς την ενοχλητική θέα μελαμψών μουσουλμάνων!

Αλλά είπαμε… παιδιά!

Πρώτη δημοσίευση: RIZOPOULOS POST 

 

 

 

 

Ο κατεψυγμένος μπακαλιάρος και η αναζήτηση εθνικού αφηγήματος

Φτάσαμε στα 197 χρόνια και σε λίγο θα συμπληρωθούν τα 200 από την επανάσταση του 1821, η οποία αποτέλεσε την αφετηρία διαμόρφωσης του Νέου Ελληνισμού,  με βάση τα δυτικά πρότυπα πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής συγκρότησης. Κι αυτό αποδείχθηκε ευλογία και κατάρα.

Ευλογία μεν γιατί η σύγχρονη Ελλάδα αποτελεί έκτοτε αναπόσπαστο τμήμα της ευρωπαϊκής ιστορίας με όλα τα υλικά πλεονεκτήματα που αυτή η θέση  συνεπάγεται για την οικονομία και την κοινωνία της χώρας.

Την ίδια στιγμή όμως αποτέλεσε και κατάρα. Το έχει επισημάνει με οξυδερκή τρόπο και σε ανύποπτο χρόνο, ένας εκ των κορυφαίων ποιητών μας, ο Οδυσσέας Ελύτης. Λέει ωραία σε μια συνέντευξή του,  στην εφημερίδα «Ελευθερία» το 1958: » Από τι πάσχουμε κυρίως; Θα σας το πω αμέσως: από μία μόνιμο, πλήρη και κακοήθη ασυμφωνία μεταξύ του πνεύματος της εκάστοτε ηγεσίας μας και του «ήθους» που χαρακτηρίζει τον βαθύτερο ψυχικό πολιτισμό του ελληνικού λαού στο σύνολό του! Έχουμε την τάση να παρουσιαζόμαστε διαρκώς διαφορετικοί απ’ ό,τι πραγματικά είμαστε. Και δεν υπάρχει ασφαλέστερος δρόμος προς την αποτυχία, είτε σαν άτομο σταδιοδρομείς είτε σαν σύνολο, από την έλλειψη της γνησιότητας. Το κακό πάει πολύ μακριά. Όλα τα διοικητικά μας συστήματα, οι κοινωνικοί μας θεσμοί, τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα, αρχής γενομένης από τους Βαυαρούς, πάρθηκαν με προχειρότατο τρόπο από έξω, και κόπηκαν και ράφτηκαν όπως  –  όπως επάνω σ’ ένα σώμα με άλλες διαστάσεις και άλλους όρους αναπνοής.».

Η επισήμανση ερμηνεύει πολλά απ’ όσα μεσολάβησαν έκτοτε και κυρίως την παταγώδη αποτυχία του ευρώ για την ελληνική οικονομία. Όμως την ίδια στιγμή συνειδητοποιούμε πως η Ελλάδα μόνη της, δεν είναι παρά ένα μικρό πιόνι στη σκακιέρα ενός μεγάλου παγκόσμιου παιχνιδιού. Με κομμένη την ανάσα λοιπόν παραμένουμε εντός της ζώνης του ευρώ, συνεχίζοντας να κλωτσάμε το τενεκαδάκι προς το μέλλον κι όσο πάει…

Αυτό βέβαια είναι και η αιτία της εθνικής μας κατάθλιψης στην οποία έχουμε βουλιάξει μη ξέροντας τι να κάνουμε επί της ουσίας και πως  να βγάλουμε στην επιφάνεια την αυθεντικότητα των βαθύτερων ψυχικών δυνατοτήτων που μας χαρακτηρίζουν ως λαό.

Πως να συμφιλιώσουμε τη σοφία μιας τρισχιλιετούς  παράδοσης  με την «εδώ και τώρα» παγκοσμιοποίηση των αγορών; Πως να χωρέσει το φιλότιμο στην τεχνητή νοημοσύνη; Πως μπορεί να έχει νόημα και περιεχόμενο η δημοκρατία όταν αναδύονται στο προσκήνιο αυταρχικά καθεστώτα που αναβιώνουν τον ανατολικό αυτοκρατορικό δεσποτισμό (Ρωσία, Τουρκία, Ιράν); Πως εννοούνται τα «εθνικά συμφέροντα» από ένα αποεθνικοποιημένο κράτος; Πως να συλλάβουμε μια  «μεγάλη ιδέα» όταν ακόμη μας κατατρώει ο φόβος από την τραγωδία της τελευταίας φοράς που το επιχειρήσαμε; Πως να ξέρουνε τι μπορούνε να γίνουνε οι νεότερες γενιές, αν δεν ξέρουνε ποιοι είναι; Πως ν’ αποφύγουμε έναν ακόμη  διχασμό,  ο οποίος θα βάλει οριστικά ταφόπλακα στη χώρα;

Οι απαντήσεις δεν είναι ούτε απλές, ούτε εύκολες. Από αυτές όμως θα εξαρτηθεί ό,τι μπορεί ακόμη να ονομάζεται «εθνική αυτογνωσία».  Όσο και να αναβάλλουμε τις απαντήσεις, κουνώντας σημαιάκια στις παρελάσεις και τρώγοντας ήσυχα – ήσυχα τον κατεψυγμένο μπακαλιάρο μας, θα έρθει η στιγμή που θα πρέπει να δοθούν. Όταν δεν συνειδητοποιούμε μια εσώτερη κατάσταση, τότε αυτή  προβάλλεται εξωτερικά σαν μοίρα.

Καλύτερα λοιπόν να απαντήσουμε εγκαίρως και απροκατάληπτα, αφού πρώτα  σταματήσουμε ν’ ακούμε μόνον τι λέει η Μέρκελ, ο Τραμπ, ο Πούτιν κι ο Ερντογάν κι αρχίσουμε ν’ ακούμε περισσότερο ο ένας τον άλλο. Και να το κάνουμε με αρετή και τόλμη, όπως αρμόζει σε ελεύθερους, δηλαδή σε συνειδητούς, ανθρώπους.  Ίσως προλάβουμε να διαμορφώσουμε το αφήγημα που μας λείπει,  το αφήγημα που πραγματικά θα μας κάνει να ξαναπιστέψουμε πως αξίζει να είμαστε Έλληνες,  όχι για αυτά που έχουμε ή δεν έχουμε, αλλά γι αυτό που είμαστε. Και αυτό που είμαστε, είναι ο ιδιαίτερος τρόπος να υπάρχουμε ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Δηλαδή να συνθέτουμε. Πότε με αίμα. Πότε με πνεύμα. Πότε και με τα δυο μαζί.

Πρώτη δημοσίευση: RIZOPOULOS POST