Zero #1

Δεν ξέρουμε τι ζούμε. Παρά το γεγονός ότι έχουμε κάνει κατάχρηση της λέξης «πρωτόγνωρο», αυτή τη φορά πραγματικά συμβαίνει κάτι που δεν ξέρουμε. Τι σημαίνει πρωτόγνωρο; Ένα συμβάν που αναδύεται ανατρέποντας μέσα σε δυο μήνες όλο αυτό που λέμε «δυτικό» – και για να ακριβολογούμε «αμερικανικό» – τρόπο ζωής. Ξαφνικά, μια αόρατη απειλή αρχίζει να σκοτώνει ανθρώπους χρησιμοποιώντας ως όπλο τους ίδιους τους ανθρώπους. Η Κίνα αναδεικνύεται, από τη μια μέρα στην άλλη, σε παγκόσμιο πρότυπο ηγεσίας και μένουμε όλοι σπίτι. Και μετά από μερικές μέρες βλέπουμε στην Ιταλία να κατεβάζουν τις σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να υψώνουν Κινεζικές. Και στις ΗΠΑ, η Νέα Υόρκη απειλείται με ολοκαύτωμα. Αρχίζουμε λοιπόν σιγά – σιγά να υποψιαζόμαστε πως θα πρέπει να φτιάξουμε «χαρακτήρα», όπως ακριβώς συμβαίνει στα video games. Είναι η στιγμή που ο καθένας μας διαλέγει τα όπλα του για να αντιμετωπίσει αυτό που δεν ξέρει, να κάνει το «Zero to One» βήμα σε μια Νέα Πραγματικότητα.

Η ιστορία είναι η κρίση της ιστορίας

Μετά το Άουσβιτς και τη Χιροσίμα, η ανεπιφύλακτη αποδοχή του αξιώματος πως «η πρόοδος είναι πάντα καλή» έμοιαζε με ανόητο αστείο. Παρά ταύτα, η έννοια της προόδου συνέχισε να παίζει πρώτο ρόλο στο φαντασιακό των ανθρώπων, σαν υπόσχεση ανάκτησης του κήπου της Εδέμ.
Έτσι, η ιδέα της αέναης «καλής προόδου» κατέστη «θεολογικό δόγμα» κι ας είναι το ίδιο, αν όχι περισσότερο, ανεπιβεβαίωτη ιστορικά με την «εκ νεκρών ανάσταση».
Παρά ταύτα, εξακολουθήσαμε να μπουρδολογούμε ασύστολα περί «προοδευτισμού» και «συντήρησης», όταν το πιο ορθολογικό αλλά ταυτόχρονα και το πιο επαναστατικό θα ήταν το να καταφέρναμε να τραβήξουμε χειρόφρενο για να σώσουμε ό,τι σώζεται. Να επενδύσουμε περισσότερο στη συναισθηματική παρά στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ωστόσο και μόνο σαν σκέψη, η αμφισβήτηση του δόγματος της «καλής προόδου» προκαλεί ρίγη ανατριχίλας καθώς είναι γνωστό από το «κυνήγι των μαγισσών» ανά τους αιώνες για το τι συμβαίνει σε αυτούς/ές που δοκιμάζουν να πετάξουν χαλικάκια στους τροχούς κίνησης της ιστορίας.
Δεν είμαι ειδικός για να ξέρω τι είναι ο κορονοϊός. Άλλωστε μικρή σημασία έχει. Ξέρω μόνο ότι σκοτώνει εκθετικά. Σκοτώνει ανθρώπους και οικονομίες, κοινωνικές σχέσεις και απλές καθημερινές δραστηριότητες που είναι συνυφασμένες με όλα όσα αποκαλούμε «δυτικό τρόπο ζωής». Για τον οποίο οφείλουμε πλέον να παραδεχτούμε πως δεν είναι βιώσιμος. Οι αντιφάσεις του έχουν προσλάβει υπαρξιακό χαρακτήρα και όσο αδυνατεί να τις επιλύσει οδεύει προς την κατάρρευση, με κλιμακούμενη δραματικότητα.
Όλοι οι πολιτισμοί, μέσα στην ιστορική διαχρονία, κάποια στιγμή «χτυπάνε βράχο». Αυτή η στιγμή έχει έρθει για τον δυτικό πολιτισμό. Ο πλανήτης είναι άρρωστος βαριά. Με τα λόγια του Γκυ Ντεμπόρ:
«Μια κοινωνία ολοένα πιο άρρωστη, αλλά επίσης ολοένα πιο ισχυρή, ανα-δημιούργησε παντού τον κόσμο ως το περιβάλλον και το διάκοσμο της αρρώστιας της, ως έναν άρρωστο πλανήτη. Μια κοινωνία που δεν έγινε ακόμα ομοιογενής και δεν αυτοκαθορίζεται, αλλά καθορίζεται ολοένα και περισσότερο από ένα τμήμα της που τοποθετεί τον εαυτό του υπεράνω αυτής, που είναι εξωτερικό ως προς αυτή, ανέπτυξε μια κίνηση κυριαρχίας επί της φύσης η οποία πλέον δεν ελέγχεται.».
Το πώς φτάσαμε λοιπόν σε αυτό που βιώνουμε έχει την εξήγησή του.
Η ιστορία είναι η κρίση της ιστορίας όπως έλεγε ο γερο – Χέγκελ.

Ο Μακιαβέλι και ο … μπόγιας

H φιλελεύθερη δημοκρατία απειλείται με το δικό της «89». Από κει που θα εξαπλωνόταν σε όλο τον πλανήτη, υποχωρεί ατάκτως. Η αποτυχία της μοιάζει το ίδιο παταγώδης με αυτή του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Βρίσκεται στη φάση που το κοινό αγαθό έχει χαθεί μέσα σε μια γενικευμένη απορρύθμιση των συνθηκών της ζωής. Αλλά με τη βία από μόνη της, όπως ξέρουμε τουλάχιστον από τον καιρό του Μακιαβέλι, δεν επιβιώνει πολύ καιρό μια πολιτική δομή. Ο οξυδερκής πολιτικός φιλόσοφος, ακριβώς γι αυτές τις συνθήκες του «μεγάλου κενού» της διαφθοράς και της παρακμής σε μια πολιτεία, συνέστησε ένα «πολιτικό χέρι» που βγαίνει από το σύνηθες κάδρο για να αποκαταστήσει το μέτρο. Και όλες οι φιλελεύθερες δημοκρατίες της Δύσης αναμετρώνται σήμερα με αυτή την υπαρξιακή πρόκληση, με απογοητευτικά για την ώρα αποτελέσματα. Κορωνίδα της απογοήτευσης η ελληνική περίπτωση. Μετά από τρεις χιλιάδες χρόνια ιστορίας, γεμάτα από πνεύμα και αίμα, ως μόνο ενεργό συλλογικό αρχέτυπο ηγεσίας καταλήξαμε να έχουμε αυτό του μπόγια.