ΣΟΥΣΑΜΙ ΑΝΟΙΞΕ…!

"Εάν θέλεις να λάμπεις σαν την ημέρα, να καις πάντα την ύπαρξή σου που μοιάζει με τη νύχτα" Τζελαλεττίν Ρουμί

H παγκόσμια επιτυχία που γνωρίζει η ομώνυμη κινηματογραφική ταινία δεν είναι ασφαλώς προϊόν της τύχης. Επιβεβαιώνει πως τίποτα δεν μπορεί να αντισταθεί σε μια ιδέα που έχει έρθει η ώρα της. Εν προκειμένω πως οι «κάτω» καθώς πολλαπλασιάζονται με γεωμετρική πρόοδο θέλουν να φάνε ζωντανούς τους «πάνω» – για να το πω με όρους της Χιλιάνικης Εξέγερσης – οι οποίοι γίνονται ολοένα και λιγότεροι, κάνοντας τον κόσμο να μοιάζει όλο και περισσότερο με φαραωνική πυραμίδα.
Οι «κάτω» πεινάνε παντού. Από τη Χιλή μέχρι το Χονγκ Κονγκ. Από την Ελλάδα μέχρι την Τουρκία. Πεινάνε για ψωμί, για ελευθερία, για πολιτισμό, για αξιοπρέπεια, για συμπόνια, για λίγη προσοχή. Πεινάνε για νόημα όσο βουλιάζουν σε έναν ανόητο κόσμο. Και όσο πεινάνε νιώθουν αόρατοι και το μόνο που μπορεί να τους κάνει να νιώσουν ζωντανοί είναι η άγρια χαρά ενός δαιμονικού ξεσπάσματος. Συνήθως αυτές οι τελετουργίες είναι αιματηρές. Είτε σε ατομικό επίπεδο, όπως στην ταινία του Χοακίν Φίνιξ, είτε σε συλλογικό επίπεδο πολέμων, πάσης φύσεως και μορφής.
Η υπεσχημένη ελευθερία της εξατομίκευσης μεταμορφώνεται σε αποκτήνωση και το «αμερικάνικο όνειρο» σε εφιάλτη, μέσα σε μια παγκόσμια Βαβέλ που κανένας δεν κατανοεί κανέναν. Η συστημική πολιτική δεν μπορεί πλέον να παίξει τον ρόλο της στον σχεδιασμό ενός βιώσιμου μέλλοντος. Η Ευρώπη είναι το παράδειγμα αυτής της ανημποριάς. Οι ήσυχες μέρες του «αυτόματου πιλότου» έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί και ο Joker ακόμη κι όταν σκοτώνει μοιάζει πιο ανθρώπινος από τους αλγόριθμους και τους δείκτες.
Το κενό που αφήνει η συστημική πολιτική καταλαμβάνεται από τον αυταρχικό λαϊκισμό που υπόσχεται εκ νέου τον καταναλωτικό παράδεισο αλλά με την προϋπόθεση να «τελειώσουμε τους άλλους». Η παλιά συνταγή του «αποδιοπομπαίου τράγου» σε νέα επεισόδια, προκειμένου η πυραμίδα να παραμείνει ανέγγιχτη και να συνεχίσει να ψηλώνει.
Μένει να αποδειχθεί αν ο πλανώμενος Joker λειτουργήσει αφυπνιστικά, αν σταματήσουμε την αυτοκαταστροφή πλανώντες και πλανώμενοι, αν υπάρχει «Έξοδος» από τη φαραωνική Βαβέλ. Στην πραγματικότητα, να αποδείξουν οι δυτικές κοινωνίες, κατά βάση αλλά όχι αποκλειστικά, πως έχουν τα διανοητικά και ψυχικά αποθέματα για να ορίσουν ένα μέλλον στοιχειωδώς βιώσιμο για τους ανθρώπους και τον πλανήτη ή αν θα αναλωθούμε σε μια βίαιη «αποκάλυψη» που θα επαληθεύσει όλες τις κινηματογραφικές και λογοτεχνικές δυστοπίες. Αυτή η πρό(σ)κληση είναι προσωπική και ο καθένας οφείλει να απαντήσει με συνείδηση. Η οποία παραμένει το ύψιστο διακύβευμα των καιρών.

Πρώτη δημοσίευση RIZOPOULOS POST

» Ποιος καταφρόνησε την ημέρα των μικρών πραγμάτων;» όπως λέει και ο συνονόματος βιβλικός προφήτης. Προσπαθώ νωρίς το πρωί να βγω από στενό με φανάρι σε κεντρική λεωφόρο. Έλα όμως που στη μέση του δρόμου που είναι μια σταλιά, ακριβώς πάνω στο φανάρι , υπάρχει γερανοφόρο όχημα Δήμου με σκοπό να αλλάξει σε κολώνα τη λάμπα που κάηκε. Ουρά τα αυτοκίνητα, μέσα στα νεύρα όλοι να βρίζουν τους υπαλλήλους. Όμως καθόλου δεν έφταιγαν αυτοί.
Η λάμπα κάηκε πριν 2 μέρες. Οι κάτοικοι πήραν τηλέφωνο στο Δήμο, ο Δήμος ανταποκρίθηκε αμέσως στέλνοντας το γερανοφόρο για την αλλαγή της λάμπας. Οι κάτοικοι όμως είχαν φροντίσει να παρκάρουν τα αυτοκίνητά τους ακριβώς κάτω από την κολώνα, φαντασιωνόμενοι προφανώς πως οι λάμπες αλλάζουν με κάποιο εξελιγμένο σύστημα τηλεκίνησης. Και η λάμπα να αλλάξει και να μην ξεβολευτούμε και να πάνε να πνιγούνε όσοι έχουν την ατυχία να πέσουν στην ώρα που οι άνθρωποι του Δήμου θα κάνουν τη δουλειά τους. Δεν έχει σημασία να πω την περιοχή. Πάνω κάτω το ίδιο θα συνέβαινε παντού.
Μπορεί στα social media να συζητάμε και να τσακωνόμαστε για «μεγάλες ιδέες» αλλά η πραγματικότητα δείχνει πως δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε ούτε για μια απλή αλλαγή λάμπας σε ένα στενό δρόμο. Δηλαδή αν μας τύχει και τίποτα πιο σοβαρό – που θα μας τύχει – μόνο στο Θεό μπορούμε να ελπίζουμε, ανίκανοι να συνεργαστούμε για στοιχειώδη πράγματα. Άλλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, άλλοι θέλουν να αλλάξουν την Ελλάδα αλλά…. η αλλαγή των μικρών πραγμάτων θα κάνει τη μεγάλη διαφορά.
Μέχρι τότε, μια κοινωνία σε ….silly walk

Αυτοί που σήμερα τα έχουν βάλει με τη Γκρέτα είναι οι ίδιοι που θα έλεγαν και την Αντιγόνη υστερική έφηβη, που τα έχει βάλει με το θείο της, που είναι πεισματάρα και αυταρχική και που εν πάση περιπτώσει πρέπει να το βουλώσει γιατί είναι πολύ μικρή για να ξέρει.
Όπως και στην τραγωδία της Αντιγόνης έτσι και στην τραγωδία της Γκρέτα, υπάρχει ένα τυμπανισμένο πτώμα με ευθύνη της εξουσίας. Μόνο που σήμερα ο νεκρός αδερφός είναι το νεκρό περιβάλλον μας. Από τον Αμαζόνιο μέχρι τη Σιβηρία. Από τα λιωμένα παγόβουνα μέχρι τα χιλιάδες στρέμματα καμένων δασών κάθε καλοκαίρι στην Ελλάδα.
Η Γκρέτα φωνάζει «μου κλέψατε τα όνειρά μου». Με ένα τρόπο είναι το ίδιο με αυτό που λέει και η «Αντιγόνη» του Ζαν Ανούιγ: Τί με νοιάζουν εμέναν η πολιτική σας, οι ανάγκες σας, οι άθλιες ιστορίες σας; Εγώ μπορώ ακόμα να λέω «όχι» σε ό,τι δε μ’ αρέσει. Και σεις, με το στέμμα σας, με τους φρουρούς σας, με τα κουδούνια και τα χαϊμαλιά σας, μονάχα, να με θανατώσετε μπορείτε, επειδή είπατε «ναι».
Η κλεψύδρα έχει από καιρό γυρίσει ανάποδα και ο χρόνος μετράει αντίστροφα για την ανθρωπότητα. Αυτό δεν το είπε πρώτη η Γκρέτα. Το έχουν πει σε όλους τους τόνους χιλιάδες επιστήμονες του καιρού μας. Και το έχουν πει όσο πιο καθαρά μπορούν: «Σε πολύ λίγο, θα είναι πολύ αργά». To 1992 περισσότεροι από 1.700 ανεξάρτητοι επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και η πλειονότητα των εν ζωή βραβευμένων με Νόμπελ επιστημών, υπέγραψαν το «World Scientists’ Warning to Humanity».
Πέρασαν 25 χρόνια, ένα τέταρτο του αιώνα, και τον Νοέμβριο του 2017, αυτή τη φορά 15.000 επιστήμονες από 184 χώρες ήχησαν τη σάλπιγγα του κινδύνου υπογραμμίζοντας πως «όχι μόνο η ανθρωπότητα απέτυχε να σημειώσει βήματα προόδου για να επιλύσει τις γνωστές περιβαλλοντικές προκλήσεις της αλλά είναι πολύ ανησυχητική και η εξακρίβωση ότι οι περισσότερες από αυτές έχουν επιδεινωθεί σοβαρά».
Λογικά θα έπρεπε να έχει προκληθεί παγκόσμιο σοκ από την ανακοίνωση της Αποκάλυψης με φαρδιά πλατιά την υπογραφή της επιστήμης. Φαίνεται πως αναπτύσσουμε αντισώματα στις δυσάρεστες πληροφορίες και επιμένουμε να διασκεδάζουμε τις ανησυχίες μας. Φαίνεται πως έτσι βυθισμένοι στους καναπέδες μας, ένας θάνατος σε μια δημοφιλή τηλεοπτική σειρά μπορεί να μας συγκινεί περισσότερο από τον θάνατο ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Η Γκρέτα είναι οργισμένη γιατί μας βλέπει με τη στολή του τρελού κλόουν να οδηγούμε με «χίλια» και να είναι ζήτημα χρόνου η πρόσκρουση πάνω στον τοίχο του εξελικτικού αδιεξόδου. Είμαστε σε γενικευμένο πόλεμο με τον εαυτό μας και προτιμούμε να «ξεχνιόμαστε» παρά να κάνουμε κάτι για να αποτρέψουμε την καταστροφή. Μπορεί στιγμιαία να παίρνουμε μια ανήσυχη έκφραση αλλά στο τέλος της μέρας χώνουμε το κεφάλι στο μαξιλάρι και συνεχίζουμε σαν να μην έγινε και τίποτα σημαντικό. Προφανώς γιατί ξέρουμε ενδόμυχα, έστω κι αν δεν το ομολογούμε, πως η συνειδητοποίηση του οικολογικού κινδύνου θα έχει ως αποτέλεσμα μια πολύ μεγάλη ανατροπή για τον ατομικό κομφορμισμό μας.
Όσοι ενοχλούνται λοιπόν από την αισθητική της Γκρέτα, ας βγάλουν πρώτα τη στολή του κλόουν και μετά ως υπεύθυνοι ενήλικοι πολίτες μπορούν να έχουν και σοβαρή άποψη.

πρώτη δημοσίευση: RIZOPOULOS POST

Λοιπόν μια και τα θρησκευτικά, οι αμβλώσεις και το «τι παιδί θα βγει» είναι στην «ατζέντα», είναι ώρα να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους.
Ο Αδάμ ήταν εύκολο να δημιουργηθεί. Πήρε ο Θεός λίγο πηλό τον έπλασε, τον φύσηξε και άντε γειά σου. Έτοιμος για δρόμο. Αλλά όπως τον έβλεπε έτσι μόνο του, σκέφτηκε να του φτιάξει το άλλο του μισό, που μάλιστα θα ήταν καλύτερό του, για να τον αποζημιώσει για όλη αυτή τη λύπη της μοναξιάς που τον είχε αφήσει να νιώσει.
Ο Θεός σχεδίασε τη Εύα. Πρόσεξε κάθε λεπτομέρεια ώστε να γίνει τέλεια. Αλλά όταν φύσηξε το τελειότερο δημιούργημά του, δεν έγινε τίποτα. Φυσούσε και ξαναφυσούσε αλλά η Εύα έμενε ασάλευτη.
Ο Θεός ήταν σε απόγνωση, σκυμμένος πάνω από τον πάγκο εργασίας του τσεκάροντας και ξανατσεκάροντας όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες. Ήταν άψογες. Αλλά η Εύα δεν ζούσε. Εν τω μεταξύ ο Αδάμ είχε «τακιμιάσει» με τους πιθήκους.
Ο Θεός άρχισε να καλεί σε βοήθεια. Πήγαν πουλιά και πρότειναν λύσεις αλλά καμία δεν αποδείχθηκε σωστή. Πήγε το φίδι και είπε πως μέσα στη Εύα ζει ένας βάτραχος κι όταν φυσάει ο Θεός όλη την ενέργεια την παίρνει αυτός, δηλώνοντας το φίδι την καλή του θέληση να μπει μέσα στην Εύα να φάει τον βάτραχο. Αλλά ο Θεός δεν τον άφησε γιατί ήταν σίγουρος πως ακόμη κι αν υπήρχε βάτραχος και τον έτρωγε, το φίδι θα καθόταν για πάντα μέσα στο τελειότερο πλάσμα του.
Όταν κάθε προσπάθεια αποδείχθηκε μάταιη, μόνο τότε εμφανίστηκε η μάνα του Θεού. Αλλά ο Θεός δεν ήθελε να ανακατευτούν τα μάγια της μάνας του στις δικές του δουλειές κι ήταν πολύ επιφυλακτικός στην προθυμία της να τον βοηθήσει.
Οι μέρες περνούσαν και η Εύα ασάλευτη. Ώσπου ένα πρωινό εμφανίζεται ένα αλλόκοτο ζώο με ραβδώσεις στο σώμα που δεν το είχε ξαναδεί κανένας. Και το ακόμη πιο αλλόκοτο ήταν πως κρατούσε στο στόμα ένα μικρό ανθρωπάκι, ένα μωρό. Ο Θεός κατάλαβε αμέσως πως είναι δουλειά της μάνας του. Στην εμφάνιση του παράξενου ζώου με το μωρό στο στόμα κάθε άλλο πλάσμα κρύφτηκε και έπαψε να κινείται. Μαζί και ο Αδάμ με τους πιθήκους.
Το ζώο πλησίασε την Εύα και ακούμπησε πάνω της το μωρό. Και τότε τα μάτια της Εύας άνοιξαν.
Ο Θεός έκανε μερικά βήματα να πλησιάσει αλλά ο βρυχηθμός του ζώου τον τίναξε πολλά μέτρα μακριά, συμπαρασύροντας τον Αδάμ που ακολουθούσε έχοντας βγει από την κρυψώνα των πιθήκων.
Η Εύα ζούσε αλλά ο Θεός ήθελε να κάνει τα παράπονά του στη μάνα του. «Είναι η Τίγρης» του είπε καθησυχαστικά. «Είναι η Προστάτιδα του Παιδιού του Ανθρώπου.».
Ο Θεός ήταν ανένδοτος. Πρέπει να εξαφανιστεί. Ακόμη κι αν πάψει να ζει η Εύα. Δεν θα μπορούσε ποτέ να κουμαντάρει ένα τέτοιο ζώο που άνοιξε το στόμα του και τον έστειλε κάτι μέτρα μακριά. «Πρέπει να εξαφανιστεί. Τελεία και παύλα» επανέλαβε ακόμη πιο αυστηρά. Η μάνα του Θεού έκατσε στην κουνιστή πολυθρόνα της και πέρασε τα χέρια της πάνω από το κεφάλι της πλέκοντας τα δάκτυλα μεταξύ τους. «Ο,τι πεις…». Του χαμογέλασε με έκδηλα προσποιητή τρυφερότητα.
Ο Θεός επέστρεψε να δει τι συμβαίνει στην Εύα. Την είδε να βυζαίνει το μωρό της και τον Αδάμ δίπλα της να χαζεύει τα μαλλιά της. Στα πόδια της ήταν κουλουριασμένο ένα άγνωστο ζώο που είχε ραβδώσεις μεν όπως η καταραμένη Τίγρης αλλά το μέγεθός της ήταν τέτοιο που δεν προκαλούσε ανησυχία. Τουλάχιστον με την πρώτη ματιά.
«Είναι η γάτα μας» είπε χαμογελαστή στο Θεό η Εύα ενώ από το βάθος της χαράδρας ακούστηκε ο βρυχηθμός που έκανε τον Αδάμ να τρέξει να κρυφτεί στους πιθήκους και το αίμα του Θεού να παγώσει από την ανησυχία.
(μια ελεύθερη απόδοση από τους «Μύθους του Πρώιμου Κόσμου» του Ted Hughes)

Ζούμε την πιο αποπολιτικοποιημένη προεκλογική περίοδο της σύγχρονης ιστορίας. Από τη μια οι «πολλοί» και από την άλλη οι «καλοί». Κι αυτό ασφαλώς δεν είναι καθόλου τυχαίο όταν η απεύθυνση αφορά ακροατήρια που σε συντριπτικά ποσοστά είναι εξοικειωμένα περισσότερο με το FACEBOOΚ παρά με οποιοδήποτε από τα μεγάλα ζητήματα (ανάπτυξη, οικονομία, εθνικά θέματα, ρόλος Ε.Ε, νέες τάσεις στην παγκοσμιοποίηση, κλπ). Η κρίση για πρόσωπα είναι πάντα πιο «ξεκούραστη» από τις κρίσεις για αντικειμενικά προβλήματα, τα οποία κινούνται σε πολύ υψηλό βαθμό συνθετότητας και πολυπαραγοντικότητας.
Όσο πιο αχανής και πολύπλοκος είναι ο κόσμος τόσο πιο σημαντικές είναι οι απλοποιήσεις. Αν έχουμε τους «σταρ», μειώνουμε την πολυπλοκότητα του κόσμου μέσω της εμπιστοσύνης στα πρόσωπα. Η σύγχρονη πολιτική δεν εκτίθεται στο κοινοβούλιο αλλά στις κάμερες των smartphones.
Στις ψηφιακές δημοκρατίες η πολιτική μοιάζει όλο και περισσότερο με multiple choice. Δεν είναι ανάγκη να γνωρίζουμε όλη την απάντηση για κάθε ερώτημα. Αρκεί να βρίσκουμε τον Κυριάκο «καλό» και τον Τσίπρα «κακό» ή τον Αλέξη «καλό» και τον Κούλη «κακό». Περισσότερες πληροφορίες θα προκαλούσαν απλώς μεγαλύτερη σύγχυση. Γι αυτό και ουδόλως νοιάζεται η κοινωνία για κανένα debate.
Από την πολιτική συζήτηση έχουμε μπει στη «ζώνη» της συναισθηματικής διαχείρισης πραγμάτων που στην πραγματικότητα δεν μπορεί κανείς να διαχειριστεί και το μόνο που κρίνεται κάθε φορά είναι η ικανότητά του να σχηματίσει το εκλογικό κεφάλαιο ελπίδας πως θα το κάνει.
Με αυτούς τους όρους οι «καλοί» έχουν προβάδισμα έναντι των «πολλών», η προδοσία των οποίων έχει συντελεστεί προ πολλού.

Αρέσει σε %d bloggers: