To πρόσωπο του Αη Βασίλη

Βρίζουμε κι αναθεματίζουμε όλοι το 2020 που στοίχισε ζωές, δουλειές, καθημερινές συνήθειες, ανθρώπινες σχέσεις, καθώς στο ξεκίνημά του εμφανίστηκε μια πανδημία από το πουθενά, μια «ασυνέχεια» μέσα στο γραμμικό χρονικό συνεχές του σύγχρονου βίου. Αλλά στην πραγματικότητα – μπροστά στην οποία παριστάνουμε τις «τυφλόμυγες» – αυτό που ήρθε να μας πει το 2020 είναι πως η κλεψύδρα έχει γυρίσει ανάποδα. Οι άνθρωποι παίζουμε το παιχνίδι της εξέλιξης σαν να είμαστε μόνοι μας. Μόνοι μας ως είδος, μόνοι μας και ο καθένας με το Εγώ του. Όμως δεν είμαστε μόνοι. Υπάρχει πάντα ένα Άλλο. Βαφτίστε το όπως θέλετε, Θεό, σύμπαν, γαλαξιακή ομοσπονδία, ασυνείδητο, δεν έχει και πολύ σημασία. Με το Άλλο έχουμε σοβαρό πρόβλημα. Όχι μόνο σε σχέση με τα προαναφερθέντα αλλά και στη σχέση του ενός με τον άλλο. Όμως το Άλλο όταν αγνοείται, εκδικείται. Έτσι είμαστε πιασμένοι μέσα στην «παγίδα». Λυπηρό μεν αλλά έτσι είναι. Κι ο μόνος τρόπος για να ξεφύγουμε τώρα από την φάκα αφού φάγαμε το τυρί της αέναης προόδου είναι να γυρίσουμε προς τα πίσω και να ξανασκεφτούμε τις σκέψεις μας. Το παιχνίδι της εξέλιξης δεν είναι ο ανταγωνισμός, όπως θέλει μια συγκεκριμένη ανάγνωση του δαρβινισμού. Τον Δαρβίνο τον διάβασαν και με διαφορετικό τρόπο, κάποια σπουδαία πνεύματα που αποσιωπήθηκαν. Ο Karl Fedorovich Kessler γερμανορώσος ζωολόγος από τις παρατηρήσεις του κατέληξε στο συμπέρασμα πως «η αλληλοβοήθεια παρά η ανταγωνιστική αλληλοεξόντωση ήταν ο κύριος παράγοντας στην εξέλιξη ενός είδους». Συμπέρασμα που ανέδειξε σε κοινωνική θεωρία λίγο αργότερα ένας Ρώσος Πρίγκιπας που επέλεξε να ζήσει ως αναρχικός, ο Πιερ Κροπότκιν, θρηνώντας ταυτόχρονα για το γεγονός πως «όπως τόσα πολλά καλά πράγματα που δημοσιεύονται μόνο στη ρωσική γλώσσα, αυτό το αξιοσημείωτο συμπέρασμα παραμένει σχεδόν εντελώς άγνωστο». Το ίδιο άλλωστε συνέβη και με τον ίδιο. Όχι μόνο ως πολιτικό διανοητή αλλά και ως επιστήμονα, διότι επιστήμονας υπήρξε. Ο Κροπότκιν, στην καλύτερη περίπτωση ζει σήμερα σε αραχνιασμένες κούτες με κάτι ξεχασμένα βιβλία. Όμως η αδιαφορία για το Άλλο είναι παρασιτισμός κι αυτό ακριβώς συμβαίνει στον πλανήτη.
Αν μπορώ λοιπόν να φανταστώ Αη Βασίλη την πρωτοχρονιά, μόνο ένα πρόσωπο μπορεί να έχει. Του Αναρχικού Πρίγκιπα και της ιδέας που αποσιωπήθηκε για να δικαιολογηθεί η αυτοκρατορική κατάκτηση, η ρατσιστική καταπίεση, ο μισογυνισμός και η εξουσία πάνω στους άλλους ανθρώπους.

Η «επί γης ειρήνη» ξεκινάει από το σπίτι… (podcast)

Ο πίνακας της Φρίντα Κάλο “Μερικές Μικρές Μαχαιριές” και απεικονίζει ένα στυγερό έγκλημα που είχε συνταράξει τη μεξικάνικη κοινωνία. Ένας άντρας μαχαίρωσε τη γυναίκα του 16 φορές και σχολίασε αργότερα ότι δεν την είχε πειράξει, εκτός από “μερικές μικρές μαχαιριές”!
Έρχονται Χριστούγεννα. Η υπόσχεση για την «επί γης ειρήνη». Αν αυτό το όνειρο γίνει ποτέ πραγματικότητα, θα έχει ξεκινήσει από το σπίτι. Από εκεί άλλωστε δεν ξεκινούν όλα;
Facebook: https://www.facebook.com/pointZteam/ Πλατφόρμες Podcast: Anchor: https://anchor.fm/point-z Beaker: https://www.breaker.audio/point-z Google Podcasts: https://www.google.com/podcasts?feed=… Pocket Casts: https://pca.st/6zbqqzz6 RadioPublic: https://radiopublic.com/point-z-GmeDpD Spotify: https://open.spotify.com/show/3DJNzWh…

Το μέλλον ήρθε και μας βρήκε!

Ο Aη Νικόλας («νίκη» + «λαός») να βάλει το χέρι του γιατί η «Καταιγίδα» μας βρίσκει μεσοπέλαγα. Οι άνθρωποι περισσεύουν. Για να ακριβολογώ, οι φτωχοί άνθρωποι περισσεύουν. Αν οι αισιόδοξοι μελλοντολόγοι του παρελθόντος είχαν δίκιο τότε θα ήταν τώρα η στιγμή της μαζικής μετανάστευσης σε άλλους πλανήτες με τα σκάφη του Elon Musk. Όμως αποδεικνύεται πως πρακτικά δεν είναι τόσο απλό όσο στη θεωρητική σύλληψή του. Συνεπώς, δικαιώνονται οι απαισιόδοξοι προφήτες των δυστοπιών. «Αν θέλεις ένα όραμα του μέλλοντος, φαντάσου μια μπότα να συντρίβει ένα ανθρώπινο πρόσωπο για πάντα», όπως προφήτεψε ο George Orwell. Αυτό ακριβώς το μέλλον ήρθε και μας βρήκε και το ζούμε ως παρόν, είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι.
Οι «βασιλείς» αποδείχθηκαν για άλλη μια φορά γυμνοί, παρά την εμπεδωμένη φαινομενολογία των τάχα «ισχυρών κρατών» της Δύσης. Ηλικιωμένοι και ευπαθείς εξολοθρεύονται μαζικά, προς μεγάλη ανακούφιση – υποθέτω – των ασφαλιστικών οργανισμών όλου του κόσμου που «αιμοδοτούν» το μεγαλύτερο κομμάτι του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού τζίρου. Ε να περνάνε και κάποιοι καλά σε αυτόν τον πλανήτη… με τα λεφτά των συγχωρεμένων και των επιζόντων, ασφαλώς.
Κανένα δυτικό κράτος δεν τίμησε το κοινωνικό συμβόλαιο με τους πολίτες του, αποδεικνύοντας στην πράξη πως πρόκειται για κράτη περιορισμένης ευθύνης και απεριόριστης ισχύος, με δικαίωμα «ζωής και θανάτου» επί των υπηκόων τους τελικά. Πότε όμως κληθήκαμε να δώσουμε τη συγκατάθεσή μας σε αυτό; Πότε επίσης κληθήκαμε να συναινέσουμε πως θα υπάρχει μια ελίτ η οποία θα είναι απρόσβλητη σε κάθε κρίση και θα τη χρησιμοποιεί σαν ευκαιρία για να πολλαπλασιάσει τα κέρδη της και τα προνόμιά της; Δεν πρόκειται απλά για «δημοκρατικό έλλειμμα». Ο όρος είναι παραπλανητικός όταν πρόκειται στην πραγματικότητα για μια «μαύρη τρύπα» που καταπίνει κάθε έννοια δημοκρατίας.
Στο περιβάλλον που θα διαμορφώνεται μεταπανδημικά, ο ελεύθερος επαγγελματίας, η μικρή και μεσαία επιχείρηση, θα είναι είδη προς οριστική εξαφάνιση. Όποιος διαβάσει την Έκθεση Πισσαρίδη το αντιλαμβάνεται πλήρως, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα «καθ’ ημάς». Η μεσαία τάξη παγκοσμίως συνθλίβεται αφού ο γιγαντισμός της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας δεν αφήνει περιθώρια επιβίωσης στα «μικρά ψάρια» και η ιεραρχική πυραμίδα του παγκόσμιου καταμερισμού μοιάζει λες και έχει βγει μέσα από τις πιο τρελές φαντασιώσεις των «Ιλλουμινάτι».
Όμως ο μικροαστός ταλαντεύεται πάντα ανάμεσα στο οδόφραγμα και τις παντόφλες του, όπως ευφυώς έχει γράψει κάπου ο Μαρξ. Πρώτα ελπίζει, μετά φορώντας τις παντόφλες του αναμασάει «θεωρίες συνωμοσίας» καθώς νιώθει όλο και πιο κοντά του την απειλητική ανάσα του γιγαντωμένου «Θηρίου» κι όταν πια φτάνει στο οδόφραγμα, συνήθως κάνει χειρότερα τα πράγματα.
Ο Αλτουσέρ έλεγε πως η ιστορία είναι μια διαδικασία χωρίς υποκείμενο. Τα πράγματα γίνονται γιατί είναι δομικά εξαναγκασμένα να γίνουν. Γι αυτό και πολλοί υποστηρίζουν ότι η Δύση βρίσκεται σε μη αναστρέψιμη παρακμή και στην πραγματικότητα φοβάται το ριζικά διαφορετικό μέλλον της ασιατικής υπεροχής. Το πρόσφατα ανακοινωθέν πενταετές σχέδιό της Κίνας για τριπλασιασμό του ΑΕΠ έως το 2035 και τη «πολιτική-στρατιωτική στρατηγική» της για χρήση τεχνολογικής προόδου για την ενίσχυση της στρατιωτικής εξουσίας, ακούγεται όπως ο «Πόλεμος των Άστρων» του Ρήγκαν που διέλυσε τη Σοβιετική Ένωση. Μαντέψτε ποιος θα διαλυθεί τώρα;
«Μια γνωριμία είχα με τη Νύχτα κατά βάθος» λέει κάπου ο ποιητής κι έτσι ακριβώς αποτιμώ προσωπικά τη ζωή μου, μέσα στο χωρόχρονο που μου «κλήρωσε» να ζήσω. Στο μεγαλύτερο μέρος της σφραγίστηκε από το «ζωικό ξεφάντωμα» των καιρών αλλά και την ενοχή έναντι της συνθήκης της αλλοτρίωσης, υπό την οποία τελεί εξαναγκαστικά η σύγχρονη ζωή.
Ταυτόχρονα όμως αντιλαμβάνομαι πλήρως το προνόμιό μου, γι αυτό και δεν επιχαίρω με την παρακμή της Δύσης. Όπως λέει διαφωτιστικά στην Άνοδο της Ασημαντότητας ο Κορνήλιος Καστοριάδης «Στην ιστορία της Δύσης, όπως και σε όλες τις άλλες ιστορίες, υπάρχουν θηριωδίες και φρικαλεότητες. Αλλά όμως μόνον η Δύση δημιούργησε την ικανότητα για εσωτερική αμφισβήτηση των ίδιων των θεσμών και των ιδεών της εν ονόματι της λογικής συζήτησης μεταξύ των ανθρώπων, η οποία παραμένει ανοιχτή στο διηνεκές και δεν αναγνωρίζει έσχατο δόγμα.».
Στην αρχή μιας άλλης σκοτεινής περιόδου, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν έγραφε: «Αν έχουμε ακόμη μια ελπίδα, τη χρωστάμε σε αυτούς που δεν έχουν καμία». Ποιοι δεν έχουν καμία; «Τα παιδιά του κενού» που λέει κι ο Ρ. Γλυκσμάν. Τα παιδιά που γνωρίζουν από νωρίς πως η κοινωνία που γεννήθηκαν δεν είναι βιώσιμη και πως οι παλιές ιδεολογίες και τα παλιά κόμματα δεν έχουν να τους προσφέρουν καμία αληθινή διέξοδο. Πόση υποκρισία να αντέξουν οι νέες γενιές, όταν μαθαίνουν στα σχολεία ένα σωρό μεγάλα λόγια για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη και μόλις βγουν στη ζωή, αν δεν ανήκουν στην ελίτ των προνομίων, συναντούν μόνο την σκλαβιά του γραφείου ή του πάγκου των πωλήσεων στην καλύτερη, τη σκλαβιά του ντελίβερι και του κούριερ στη χειρότερη. Μαζί με την αδικία του να συνεχίζουν να μένουν ή να αναγκάζονται κάθε τόσο να επιστρέφουν στο πατρικό σπίτι.
Η έσχατη ελπίδα είναι λοιπόν αυτή η πιο άγρια εκμεταλλευόμενη δύναμη να συναντηθεί με την πιο εξελιγμένη ανθρώπινη συνείδηση. Αν αυτή η συνάντηση γίνει, μπορεί να συντελέσει το «θαύμα των θαυμάτων». Κβαντική πιθανότητα είναι, όχι βεβαιότητα.

Καραντινούλα;

Εντάξει μπορεί η καραντίνα στην οποία βρισκόμαστε να μην είναι η αυθεντική, όπως λέμε ορθόδοξο ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν παύει να είναι μιας μορφής καραντίνα. Και διακινδυνεύω την πρόβλεψη πως θα ανοιγοκλείνει τουλάχιστον μέχρι το Πάσχα του 2021.
Κι αυτή είναι χειρότερης μορφής καραντίνα καθώς εργαλειοποιείται κατά το δοκούν ώστε να γίνεται μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης και του παιχνιδιού της εξουσίας.
Τα χαμόγελα λοιπόν έχουν αρχίσει να λιγοστεύουν πίσω από τις μάσκες. Αλλά τώρα προέχει η υγεία, μετά βλέπουμε… Τώρα δεν έχει κανένα νόημα να ανησυχούμε για πολλά. Τη ματαιότητα τη βλέπουμε. Έχει αξία όμως να μη νιώσουμε μόνοι. Αν η πανδημία μας υποχρεώνει σε απομόνωση για να μην γίνουμε κρίκοι στην αλυσίδα της μετάδοσης αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να σπάσουν οι δεσμοί επαφής του ενός με τον άλλο. Είναι σημαντικό ο καθένας μας να νιώσει κομμάτι μιας συνειδητής απόφασης που μοιράζεται με κάθε συνανθρωπό του που παίρνει ακριβώς την ίδια απόφαση. Να μην παραιτηθεί και να μην ηττηθεί. Να μην αυτοκτονήσει από τάχα μου μαγκιά και να μην γίνει serial killer παριστάνοντας τον επαναστάτη χωρίς αιτία, αλλά ούτε και να πέσει στα αντικαταθλιπτικά, στις αμφεταμίνες και στην κόκα. Τα λύματα μιλάνε… και λένε πολλά.
Οπότε αυτή η καραντίνα όποιου βαθμού, ένα μόνο νόημα μπορεί να έχει. Αυτό που θα της δώσει ο καθένας μας. Κάποιος μπορεί να διορθώσει ένα λάθος. Άλλος να κόψει μια κακή συνήθεια. Δεν υπάρχει συνταγή όταν ο στόχος είναι να τα βρεις και να κάνεις ειρήνη με τον εαυτό σου. Γιατί αυτό δεν θα κάνει καλό μόνο στην ψυχική ισορροπία σου αλλά και στο ανοσοποιητικό σου σύστημα.
Είμαστε όλοι αναπόσπαστο μέρος της φύσης, όσο κι αν θέλουμε να το ξεχνάμε. Και η φύση μοιραία κάνει φυσική επιλογή. Το κλειδί είναι η προσαρμογή. Έτσι εξελιχθήκαμε ως είδος και έτσι θα συνεχίσουμε να το κάνουμε.
Άκουσε το podcast

«Χωρίς νίκη, δεν υπάρχει επιβίωση.»

O Ερντογάν έχει μπει πλέον σε μια φάση μη αναστρέψιμης αποχαλίνωσης, θυμίζοντας όλο και πιο έντονα τη ρητορική και τις πρακτικές του Χίτλερ. Με την ανοχή ΗΠΑ και Ρωσίας και την αμέριστη υποστήριξη της Γερμανίας, ο τούρκος δικτάτορας έχει καβαλήσει πάνω στο κύμα της ιστορίας καθοδηγούμενος από το αίσθημα του «Εκλεκτού», ταυτίζοντας το ατομικό πεπρωμένο του με το συλλογικό πεπρωμένο όχι απλά της Τουρκίας αλλά του Ισλάμ. Τα πετρέλαια είναι μόνον η αφορμή. Η πολύ υψηλότερη αποστολή που έχει αναλάβει να φέρει σε πέρας, αφορά στη θεμελίωση του Ισλαμικού Κράτους υπό την ηγεσία των Αδελφών Μουσουλμάνων που θα εκτείνεται σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου.
Ο κατευνασμός στον επελαύνοντα ισλαμοφασισμό δεν έχει απολύτως κανένα νόημα. Ο Μακρόν δείχνει να το αντιλαμβάνεται και κάνει πρώτος το ένα βήμα μπροστά. Όμως αν πραγματικά εννοεί αυτά που λέει, αργά ή γρήγορα θα πρέπει ο Γάλλος Πρόεδρος να ακουστεί σαν τον Ουίνστον Τσόρτσιλ: «Χωρίς νίκη, δεν υπάρχει επιβίωση.»