Άρθρα συντάκτη: Editorial Team

Το καλοκαίρι είναι εδώ κι ο κυρίαρχος λαός σε ετοιμότητα για τα μπάνια του. Ίσως όχι με την άνεση και τις ευκολίες του παρελθόντος αλλά πάντως όλοι λίγο – πολύ «μια άκρη» προς τη θάλασσα τη βρίσκουμε. Ενόσω ο λαός λοιπόν θα είναι απασχολημένος με το να μετράει τα «λάικ» που πήρε η «σέλφι» στην παραλία, η πάντα πρόθυμη αυτοδιοίκηση θα στέκεται δίπλα του, εξασφαλίζοντάς του… ναυαγοσώστες! Δεν είναι αστείο, είναι πραγματικότητα.

Με βάση προεδρικό διάταγμα που δημοσιεύτηκε το Απρίλιο στην εφημερίδα της κυβερνήσεως, οι Δήμοι της χώρας που έχουν στην ευθύνη τους είτε οργανωμένες είτε ελεύθερες παραλίες είναι υποχρεωμένοι να προσλάβουν ναυαγοσώστες και να έχουν και τα σχετικά επαγγελματικά σκάφη διάσωσης. Χαράς ευαγγέλια στους παραθαλάσσιους Δήμους καθότι μπορούν να κάνουν προσλήψεις αλλά κι ακριβούτσικες προμήθειες για το τοπικό… Baywatch, σε μια κατ’ ουσία προεκλογική περίοδο για την αυτοδιοίκηση με ό,τι οφέλη συνεπάγεται αυτό για τους νυν δημοτικούς άρχοντες (και όχι μόνο).

Προσθέστε και το γεγονός πως ο τουρισμούς πάει κι αυτή τη σεζόν «τραίνο» οπότε δίνει δουλειές και λεφτά κι έτσι έχετε την «ολιστική» εικόνα της καλοκαιρινής πραγματικότητας, όπως την αντιλαμβάνεται αυτή τη στιγμή το Μαξίμου. Με την κοινωνία και την καθημερινή οικονομία σε μια κατάσταση περίπου κανονική, ο πρωθυπουργός και το στενό επιτελείο του επεξεργάζονται το action plan του καλοκαιρινού τριμήνου για την εξασφάλιση του «πακέτου επιτυχίας».

Όπως φάνηκε και στην τελευταία συζήτηση στη Βουλή, για τον Τσίπρα «όλα είναι ένα». Σκόπια, χρέος, έξοδος από τα μνημόνια ή προληπτική πιστωτική γραμμή. Επιδίωξη είναι να επιτύχει κάτι που θα μπορεί να το «πουλήσει» στην εκλογική αγορά ως «τρίλιζα», που βγάζει τη χώρα από την απαξίωση των τελευταίων χρόνων και την επανατοποθετεί με αναβαθμισμένους όρους μέσα στο παγκόσμιο σύστημα.

Ασφαλώς δεν είναι ούτε κάτι απλό, ούτε κάτι εύκολο. Όταν μάλιστα η επιδίωξη αυτή ξεδιπλώνεται μέσα σ’ ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον, με τον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Ε.Ε, τα «είπα – ξείπα» του Τραμπ με τον Κίμ και ασφαλώς τις ραγδαίες εξελίξεις στον ευρωπαϊκό Νότο,  με την εκλογική επικράτηση του ευρωσκεπτικισμού στην Ιταλία και την παραίτηση του πλέον αφοσιωμένου συμμάχου της πολιτικής της Γερμανίας, του Ραχόι στην Ισπανία.

Ο Τσίπρας προσπαθεί να πάρει «μια απάντηση για όλα» και γι αυτό ενώ «αμόλησε» σε πρώτο χρόνο τον ενθουσιώδη Κοτζιά να πανηγυρίζει για την επίλυση του Σκοπιανού, στη συνέχεια τον «άδειασε» μεγαλοπρεπώς, επιστρέφοντας ουσιαστικά στο «θα δούμε…». Βασικά αυτό που θέλει να δει ο Τσίπρας είναι το τι θα βγει από το Eurogroup της 21ης Ιουνίου, όπου κι αναμένεται το οριστικό κλείσιμο του «ελληνικού ζητήματος» τουλάχιστον για την ώρα. Επίσης θέλει να δει το αποτέλεσμα των τουρκικών εκλογών και την τύχη της λίρας.  Γι αυτό κι ο Τσίπρας εφαρμόζει τη «συνταγή» που ακολουθούσαν οι μάγοι αλχημιστές του Μεσαίωνα: » Δίνε υποσχέσεις στους δαίμονες μέχρι να φτάσεις στο Θεό».  Αλλά παραμένει άγνωστο,  αν έφτασε κανείς…

Τούτων δοθέντων, το καλοκαίρι αυτό θα είναι πυκνό σε εξελίξεις που θα διαμορφώσουν το μέλλον της χώρας για πολλά χρόνια. Η Ελλάδα έχασε την ιστορική ευκαιρία στις δεκαετίες του 90 και του 2000 να αναδειχθεί σε ηγέτιδα δύναμη των Βαλκανίων και της Ν.Α Ευρώπης. Χωρίς όραμα για τον εαυτό της σπατάλησε τις δυνατότητες που είχε στη συντήρηση ενός νοσηρού παρασιτικού οικονομικού μοντέλου και στην επικάλυψή του από τα ιδεολογήματα ενός ακροδεξιού εθνικισμού που εκφράστηκε οριζόντια πάνω στο ζήτημα του ονόματος των Σκοπίων.  Ζήτημα που θα έπρεπε να έχει λήξει από το «πακέτο Πινέιρο», αν ο Αντώνης Σαμαράς δεν επιχειρούσε να εμφανίσει ως προδότη τον αείμνηστο Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και να χορεύει η χώρα εδώ και τριάντα χρόνια «καλαματιανό».

Οι συγκυρίες τα έφεραν έτσι, ώστε η Ελλάδα να έχει μια «δεύτερη ευκαιρία». Δεν το λέω εγώ, το είπε προχθές  ο αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ μιλώντας στο Φόρουμ Συνεργασίας Βαλκανίων και Εύξεινου Πόντου. Ο  κ. Πάιατ επισήμανε ότι ο ρόλος της Ελλάδας ως περιφερειακός ηγέτης είναι ένας από τους λόγους που αφιερώνει τόσο πολύ χρόνο και ενέργεια για την προώθηση της φετινής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, στην οποία οι ΗΠΑ θα είναι η τιμώμενη χώρα.

Εκεί λοιπόν πλέον τα σπουδαία…

πρώτη δημοσίευση: RIZOPOULOS POST

H σημερινή γιορτή της Ελληνικής Ορθοδοξίας είναι  κορυφαία κατά τη γνώμη μου καθώς η σχετική περικοπή της καινής διαθήκης αποτυπώνει   με αριστουργηματική συγγραφική πυκνότητα και  ασύλληπτη λογοτεχνική οξυδέρκεια,  τη συνθήκη της μέσης ανθρώπινης ύπαρξης.

Έχουν περάσει πενήντα μέρες από την ανάσταση του Ιησού και οι μαθητές του είναι κλεισμένοι σε ένα δώμα και φοβούνται. Ο φόβος είναι ο αξεπέραστος ορίζοντας της σκοτισμένης συνείδησης.  Και οι μαθητές αυτό ακριβώς συμβολοποιούν: τη φοβισμένη και σκοτισμένη ανθρώπινη συνείδηση.  Ήταν τόσο καιρό με τον Δάσκαλο και δεν έχουν καταλάβει απολύτως τίποτα.  Ο ένας τον πρόδωσε. Ο άλλος τον αρνήθηκε τις ώρες των παθών. Άλλοι ζητούσαν «πρώτη θέση» στη «βασιλεία τον ουρανών», άλλοι δεν μπόρεσαν ούτε να ξαγρυπνήσουν για να συμπαρασταθούν στο αποκορύφωμα της αγωνίας του Δασκάλου και όλοι σχεδόν είχαν εξαφανιστεί κατά τη σταύρωση.  Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο, όπως αναφώνησε κάμποσους αιώνες αργότερα ο Νίτσε.

Μπορεί να ζούμε τα πιο συνταρακτικά γεγονότα. Όμως τη στιγμή που τα ζούμε, η σκοτισμένη συνείδησή μας δεν μας επιτρέπει να τα κατανοήσουμε, να δώσουμε το πραγματικό νόημα, να ενώσουμε τις «τελίτσες» για να μας αποκαλυφθεί η «μεγάλη εικόνα».  Οπότε απομένουν η άγνοια κι ο φόβος. Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα και στην  ιστορική συγκυρία που βιώνουμε. Ο δυτικός πολιτισμός που υποσχέθηκε την απελευθέρωση του ανθρώπου από τα δεσμά των φόβων του και των δεισιδαιμονιών του,  διέγραψε ένα ωραίο κύκλο για να καταλήξει στα ίδια και χειρότερα.

Ο πλανήτης καταστρέφεται συστηματικά, το αίμα ρέει, η φτώχεια εξολοθρεύει ανθρώπινες υπάρξεις, οι ανθρώπινες σχέσεις καταρρέουν,  παιδιά – σκλάβοι και παιδιά  – δολοφόνοι καθημερινά στην παγκόσμια ειδησεογραφία κι όμως δεν καταλαβαίνουμε τίποτα μέσα στην άγνοια και το φόβο. Αναζητάμε μόνον εύκολα και βολικά εξιλαστήρια θύματα για να αποδώσουμε την ευθύνη που δεν αναλαμβάνουμε προσωπικά.

Το ευαγγελικό δράμα, ως γνωστόν, έχει happy end. Συμβαίνει η Πεντηκοστή. Αυτό το ξαφνικό άνοιγμα της συνείδησης. Ένα ανώτερο επίπεδο κατανόησης για ό,τι προηγήθηκε και ό,τι συμβαίνει τώρα. Απαρχή μιας ριζικής αλλαγής στην προσωπική πνευματική κατάσταση αλλά και στην εξέλιξη της παγκόσμιας ιστορίας.

Αυτό ακριβώς έχει ανάγκη και η σημερινή ανθρωπότητα. Ένα πνευματικό update. Το άνοιγμα της συνείδησης που θα της επιτρέψει να βγει από το φόβο, ανακαλύπτοντας  μια διαφορετική οπτική για το ανθρώπινο πεπρωμένο, έξω και πέρα  από το να πηγαίνουν καλά τα χρηματιστήρια,  υπό το κράτος του φόβου πως διαφορετικά θα συμβεί το αδιανόητο. Το οποίο όμως εν τω μεταξύ συμβαίνει. Η κρίση του πολιτισμού μας είναι πνευματική, δεν είναι οικονομική.

Αυτός,  θεωρητικά τουλάχιστον,  είναι και ο ρόλος των «πνευματικών ανθρώπων». Να βοηθούν στο άνοιγμα της συνείδησης κυρίως μέσα από την τέχνη τους και το έργο τους. Φοβάμαι όμως πως σήμερα οι «πνευματικοί άνθρωποι» στην πλειοψηφία τους – τιμητικές εξαιρέσεις ευτυχώς πάντα υπάρχουν – είναι εξίσου σκοτισμένοι με όλους τους υπόλοιπους. Εξίσου μπερδεμένοι, φοβισμένοι, μέρος της παρακμής και όχι της υπέρβασής της.

‘Οσο αυτό το άνοιγμα δεν συμβαίνει, οι σκοτισμένες συνειδήσεις θα ζουν με το φόβο, αναζητώντας «προστασία» στη ζεστή αγκαλιά του αγελαίου οπαδισμού, όποια ταυτότητα κι αν έχει. Ακόμη και την ταυτότητα της άρνησης κάθε ταυτότητας.  Όλα θα μετατρέπονται σε ματσάκι «Ολυμπιακός- Παναθηναικός». Εμείς και οι Άλλοι. Το φως και το σκοτάδι. Ο θάνατός σου η ζωή μου,  σ’ έναν ανταγωνισμό μηδενικού αθροίσματος.

Ο καθένας μέσα στο βαθύ σκοτεινό πηγάδι του βλέπει μόνο ένα μικρό κομμάτι ουρανού, γι αυτό και όλοι μιλούν μια διαφορετική γλώσσα εν ονόματι μιας αλήθειας που αγνοούν όμως στην πραγματικότητα. Διότι το κακό δεν είναι ο Άλλος. Κακό είναι συνήθως αυτό που βαφτίζουμε καλό,  μόνο και μόνο  επειδή έτσι βολεύει τις πεποιθήσεις μας. Αυτοί που θησαύριζαν στερώντας αντικαρκινικά φάρμακα από αρρώστους, έδιναν μια καλή δικαιολογία στον  εαυτό τους για το έγκλημά τους.  Κακό είναι ότι παριστάνει το καλό χωρίς να είναι, αν και μπορεί να φαίνεται ακόμη και καλύτερο από το ίδιο το καλό. Η ελληνική Unicef έφαγε σε γλέντια και δώρα μερικά εκατομμύρια ευρώ που προορίζονταν για εμβόλια και τροφή παιδιών του τρίτου κόσμου!

Αυτό είναι το πνεύμα των σημερινών καιρών, το πνεύμα μιας σύγχρονης Βαβέλ. Ε, δεν το λες και… «Άγιο Πνεύμα».  Ζούμε την απόλυτη σύγχυση. Ο ιστορικός χρόνος όμως τρέχει και θ’ αρχίσουν να κατεβαίνουν τίποτα φλόγες από τον ουρανό και μπορεί τότε να καταλάβουν όλοι, όμως ίσως να είναι αργά πια.

Το έχει περιγράψει εξαιρετικά ο ιταλός φιλόσοφος,  καθηγητής αισθητικής και ιστορίας της φιλοσοφίας,  Αλντο Γκαργκάνι σε μια συζήτηση μεταξύ σύγχρονων ευρωπαίων στοχαστών που έγινε το 1994 στο Κόμο: «Οι σκακιστές αυταπατώνται πως είναι μόνοι, δεν μπορούν όμως να παίξουν αν δεν υπάρχει ένας τρίτος πρωταγωνιστής που είναι το ίδιο το παιχνίδι του σκακιού με τους κανόνες του και τις δυνατότητες κινήσεών του. Έτσι και οι άνθρωποι στις ποικίλες περιστάσεις της ζωής τους μπορεί να αγνοούν τα σημάδια ενός tertium που έχουν μπροστά στα μάτια τους χωρίς να τα αντιλαμβάνονται και χωρίς να τα υποψιάζονται, γι αυτό και η αναμενόμενη ημέρα του Κυρίου θα έλθει απρόσμενη σαν νυχτοκλέφτης» («Η θρησκεία», Επιμέλεια Jacques Derrida, Gianni Vattimo, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια).

Εκτός αν προλάβουμε να συμφωνήσουμε κάτι διαφορετικό, ως εναλλακτική ενδεχομενικότητα βιωσιμότητας, θα τολμούσα να προσθέσω ως παλαίμαχος «Οικολόγος/Εναλλακτικός».  Αλλά αυτό είναι άλλο άρθρο.

πρωτη δημοσίευση: RIZOPOULOS POST

Από τότε που ο Βολταίρος είπε το περίφημο » δε συμφωνώ ούτε με μια λέξη από όσα λες, αλλά θα υπερασπίζω και με το τίμημα της ζωής μου ακόμη, το δικαίωμά σου ελεύθερα να λες όσα πρεσβεύεις» έχει κυλήσει πολύ νερό στ’ αυλάκι της ιστορίας. Παρά ταύτα όμως η απειλή για την ανεμπόδιστη έκφραση της σκέψης και της άποψης είναι πάντα παρούσα και το να αντιμετωπίζεται κάθε φορά, είναι τελικά μια διαρκής μάχη.

Το γεγονός πως κρίθηκε αθώα από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο της Αθήνας η συγγραφέας Σώτη Τριανταφύλλου, η οποία βρέθηκε στη θέση της κατηγορούμενης για παραβίαση του αντιρατσιστικού νόμου, έχει σπουδαία σημασία. Θυμίζουμε πως η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια μετά από αναφορά που είχε καταθέσει το Ελληνικό Παρατηρητήριο του Ελσίνκι , το οποίο είχε συμπεριλάβει διάφορες περιπτώσεις  φερομένων ως εγκλημάτων  ρατσιστικής βίας. Σε αυτές είχε συμπεριληφθεί και άρθρο της κυρίας Τριανταφύλλου στην εφημερίδα «Αthens Voice», τον Νοέμβριο του 2015, αμέσως μετά την επίθεση στο Μπατακλάν με τίτλο «Rock and Roll Will Never Die» όπου μεταξύ άλλων γινόταν μνεία σε ρήση του Μάρκο Πόλο σύμφωνα με την οποία «φανατικός μουσουλμάνος είναι αυτός που σου κόβει το κεφάλι, ενώ μετριοπαθής είναι εκείνος που σε κρατάει για να σου κόψουν το κεφάλι».

Στην ουσία είχαμε την πρώτη δίκη για ισλαμοφοβία στην Ελλάδα και το γεγονός πως η ελληνική δικαιοσύνη έκρινε πως η ελεύθερη έκφραση της γνώμης δεν συνιστά έγκλημα ρατσιστικής βίας δημιουργεί προηγούμενο, το οποίο συμπυκνώνει και προασπίζει το αξιακό πλαίσιο του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού.

Από αυτή εδώ τη στήλη είχαμε υποστηρίξει το δικαίωμα της συγγραφέως να γράφει ελεύθερα την άποψή της, σημειώνοντας τα ακόλουθα:

«Ανεξάρτητα αν συμφωνεί κανείς ή όχι με τις απόψεις της Σώτης Τριανταφύλλου, η συγγραφέας θα πρέπει να μπορεί να τις εκφράζει. Ο ρατσισμός, έτσι κι αλλιώς, δεν αντιμετωπίζεται ούτε με δίκες, ούτε με λογοκριτές. Είναι ο πιο λάθος δρόμος διότι οδηγεί στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.  Η «ηθική αναμόρφωση» δια της βίας είναι ο πιο ακραίος ρατσισμός, τον οποίο και επεφύλασσαν διαχρονικά οι «πεφωτισμένες» ελίτ έναντι του αμαθούς «πόπολου». Οδηγεί πάντα σε καθεστώτα ετερονομίας, αυταρχισμού και δογματισμού, όποιον μανδύα εξουσίας κι αν χρησιμοποιούν κάθε φορά.».

Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια, οι ακρότητες της «πολιτικής ορθότητας» επιχειρούν να επιβάλλουν νέα στερεότυπα στη θέση των παλαιών τα οποία αντιμάχονται. Φτάσαμε έτσι να αναβιώνει ένα κλίμα που τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών,  αναβιώνει  το  «Index Librorum Prohibitorum», τον  κατάλογο δηλαδή με τα απαγορευμένα από την Ιερά Εξέταση της Καθολικής Εκκλησίας, βιβλία. Το ίδιο θα πράξει αργότερα και ο Χίτλερ. Όπως και στην Κίνα του Μάο δεν χρειαζόταν να διαβάσει κανείς τίποτα περισσότερο από το «κόκκινο βιβλιαράκι» του Μεγάλου Τιμονιέρη. Αλλά και στη σημερινή Ε.Ε η «αλήθεια» βρίσκεται μόνο στα «εξελοχαρτα» με τα οικονομικά μεγέθη των γραφειοκρατών της Κομισιόν και όλα τα υπόλοιπα ρίχνονται στην πυρά της παγερής βορειοευρωπαικής αδιαφορίας.

Κάθε ολοκληρωτισμός ( θρησκευτικός, πολιτικός, οικονομικός, πνευματικός) επιχειρεί να εξουδετερώσει και να εκμηδενίσει κάθε ανταγωνιστική σκέψη, διότι φοβάται τη διαπάλη των ιδεών, γνωρίζοντας τα κενά και τις αδυναμίες του. Εμπεδώνει τη μονοδιάστατη σκέψη και εν τέλει τον μονοδιάστατο άνθρωπο.

Η έκφραση της πολλαπλότητας είναι αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα κι είναι  σύμφυτο με τους νόμους κίνησης της ίδιας της ζωής. Καθώς απειλούμαστε με «ισοπεδωτισμό»  κι «ερημοποίηση» σε πολλά επίπεδα, έχουμε ανάγκη όσο ποτέ μια κουλτούρα πλουραλισμού, η οποία θα αναδεικνύει διαφορές, θα δοκιμάζει συνθέσεις, θ’ αφήνει πραγματικά «όλα τα λουλούδια ν’ ανθίσουν»  και θα αποτρέπει συγκρούσεις  «μηδενικού αθροίσματος». Το γνωστό «ο θάνατός σου η ζωή μου» ( μεταφορικά ή/και κυριολεκτικά)  αποδείχθηκε κακός οδηγός για τον σύγχρονο κόσμο.  Αναπαράγει στο διηνεκές  το μανιχαισμό «φωτός και σκότους», «καλού και κακού», πάνω στον οποίο χτίζεται κάθε φορά η κυριαρχία πάνω στις ανθρώπινες κοινωνίες.  Η διαρκής  υπεράσπιση της ελεύθερης έκφρασης είναι η έσχατη χειρονομία αντίστασης του πολιτισμού έναντι της μονίμως επελαύνουσας βαρβαρότητας.

Πρώτη δημοσίευση: RIZOPOULOS POST