Κι η αγάπη πάλι θα καλεί…

agapiΔιαβάζω στο facebook προφίλ της φίλης μου της Μπέττυς:

«Αντέχω την πείνα κυρία Μπέττυ. Λέω κάθε μέρα στη μαμά μου να μη στενοχωριέται. Θα τρώω μόνο ΟΤΑΝ έχουμε».
Κωνσταντίνος 6 ετών.

Σταματήστε αυτό το άθλιο τρένο να κατέβω. Κανένα πιτσιρίκι δεν θα έπρεπε να πεινάει. Έχουμε αποτύχει οικτρά. Ο Ι Κ Τ Ρ Α…

(Συνεχίζουμε παντός τύπου βοήθεια. Βοηθήστε γιατί έχουμε κλατάρει.)

Η φίλη μου η Μπέττυ έχει δίκιο. «Έχουμε αποτύχει οικτρά. Ο Ι Κ Τ Ρ Α…». Γιατί η Μπέττυ κάθε μέρα πασχίζει να εξασφαλίσει τροφή για παιδιά που πεινάνε. Όχι δικά της. Των Άλλων. Και όσο την αφήνουμε μόνη και αβοήθητη, ο κόσμος μας καταρρέει. Όταν ο 6χρονος Κωνσταντίνος αποφασίζει πως θα τρώει «μόνον όταν έχουμε» και την ίδια στιγμή οι «Αλαφουζομαρινάκηδες», παλιοί και νέοι, πρώην, νυν κι επόμενοι, έχουν τα εκατομμύρια όπως είχε η συγχωρεμένη η γιαγιά μου τα «σεμέν» και τα «πετσετάκια», τότε κάτι δεν πάει καλά. Λεφτά υπάρχουν, αλλά όχι για τους 6χρονους Κωνσταντίνους αυτού του κόσμου. Λυπάμαι, αλλά σας έχω πολύ κακά νέα: καταρρέουμε από κάθε άποψη!

Κι αν είστε από αυτούς που πιστεύουν πως «θα’ ρθει άσπρη μέρα και για μας…», το μόνο που έχω πλέον να κάνω, είναι να σας συστήσω μια θεά. Μια θεά χωρίς θρησκεία, χωρίς ιερατεία, χωρίς ιερά κείμενα. Μια θεά που όλα τα συγχωρεί και κάνει τον κόσμο να γυρίζει αφού μόνο αυτή μπορεί και τον λυτρώνει από τη «δίκαιη τιμωρία» των «αμαρτιών» του. Την Αγάπη.

Η Αγάπη ήταν αυτή που επέτρεψε αυτό το απίστευτο ταξίδι από τον γονατισμένο μπροστά σε είδωλα – θεούς «δούλο», στον πνευματικά όρθιο άνθρωπο που αναγνωρίζει την οικειότητά του με το σύμπαν και το πνεύμα που το οργανώνει και το διέπει. Την Αγάπη.

Σήμερα απειλούμαστε όχι απλά με κατάρρευση αλλά με καθολικό αφανισμό. Εντούτοις ο κόσμος εξακολουθεί να χειραγωγείται με το φόβο έτσι ώστε γονατιστός μπροστά σε «είδωλα – θεούς» θρησκειών, ιδεολογιών, αγορών, χρηματιστηριακών δεικτών, κρατών και διακρατικών οργανισμών, να αναμένει τη «δίκαιη τιμωρία» του ως «δούλος» που δεν ορίζει τη μοίρα του και γι αυτό κυνηγάει… pokemon.

Κάθε φόβος που νικιέται, γίνεται Αγάπη. Αν σήμερα πεινάει κόσμος είναι γιατί όλοι πεινάμε για Αγάπη αλλά έχουμε χάσει τη γεύση της και δεν ξέρουμε πλέον τι ψάχνουμε. Τη φαντασιωνόμαστε περισσότερο ως εγωιστική κατάκτηση, παρά ως δόσιμο με την ψυχή μας. Ζούμε μια αφύσικη ζωή, κι έτσι πάντα κάτι μας λείπει. Οτιδήποτε όμως δεν είναι Αγάπη, είναι απλώς προκατάληψη.

Γι αυτό άλλωστε είναι… θεά!

ΥΓ1: Η φίλη μου η Μπέττυ, «τρέχει» τη ΜΚΟ «Εύνοια» με έδρα τη Θεσσαλονίκη και δράση μέχρι εκεί που φτάνουν κάθε φορά οι δυνάμεις της. «Όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί…» κατά πως θα’ λεγε κι ο Εμπειρίκος, βοηθήστε όπως και όσο μπορείτε. Κάθε προσφορά έχει αξία και μετράει. Στο τέλος τέλος εξοικονομείστε από το λογαριασμό της ΔΕΗ, κλείνοντας την τηλεόραση! Τι περιμένετε δηλαδή; Κάνα «love story» στο κανάλι του Καλογρίτσα;
Ρίξτε «μαύρο» στην οθόνη, βγείτε από τα «συνηθισμένα» και ζήστε την Αγάπη!

ΥΓ2: Ο τίτλος του σημερινού άρθρου είναι δανεισμένος από τα «Διάφανα Κρίνα». Καλό ταξίδι, Θάνο! Θα μας λείψει η ποίησή σου…

 

Πρώτη δημοσίευση @ RIZOPOULOS POST

Κι εσείς… ταξιδεύετε;

anna14

Κάποτε το ταξίδι ήταν μια περιπετειώδης αναζήτηση για κάτι πέρα από το οικείο και το αναμενόμενο.  Ήταν πρωτίστως μια μοναδική εμπειρία βιωματικής γνώσης. Υπό αυτή την έννοια είναι  ελάχιστες οι ευκαιρίες να βιώσει κανείς σήμερα κάτι από την αυθεντικότητα του αισθήματος του ταξιδευτή, τουλάχιστον με γεωγραφικούς  όρους.  Τη μοναδικότητα αυτής της εμπειρίας του ταξιδευτή, ίσως πλέον να τη δίνουν μόνο πιο «εσωτερικά» ταξίδια.

Δεν ξέρω αν οφείλεται στην κρίση που έφερε τα πάνω κάτω στην καθημερινότητα πάρα πολλών ανθρώπων, πάντως οφείλω να ομολογήσω ότι συναντώ πλέον όλο και περισσότερους ανθρώπους που αναζητούν τη μοναδικότητα της εμπειρίας του «ταξιδιού» σε πιο «εσωτερικά τοπία» και όχι σε εξωτικούς προορισμούς όπως τους προσφέρει η παγκόσμια μαζική τουριστική βιομηχανία.

Οι μορφές αυτής της αναζήτησης είναι όσοι και οι αναζητητές. Αλλά υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: η διάθεση του «να δώσω» αντί του κυρίαρχου «να πάρω», στο πλαίσιο μιας απόπειρας επαναξιολόγησης του νοήματος της ζωής με μετα-υλιστικούς όρους. Δηλαδή, με πρωτεύουσα επιθυμία την αποταμίευση συναισθημάτων και εμπειριών και δευτερευόντως την «έγνοια» του καθημερινού βίου, ο οποίος έτσι κι αλλιώς φαίνεται να είναι εκτός προσωπικού ελέγχου πλέον.

Το να διασκεδάζεις σε ένα μπαρ ή να παρακολουθείς μια συναυλία και ξαφνικά να τιναχτείς στον αέρα ή το να ταξιδεύεις με ένα τραίνο και ξαφνικά δεχτείς απανωτές μαχαιριές, δεν είναι πλέον κινηματογραφικά σενάρια αλλά «πρώτα θέματα» στις «σκαλέτες» των τηλεοπτικών ειδήσεων του δυτικού κόσμου.  Αλλά κι αν γλυτώσει κανείς από την ”τυφλή” τρομοκρατία είναι απείρως δυσκολότερο να γλυτώσει από την οικονομική τρομοκρατία: την ανεργία, τους φόρους, τις κατασχέσεις, τα χρέη και πάει λέγοντας. Κι όπως θα συνέβαινε σε ένα τηλεπαιχνίδι επιβίωσης, όποιος πάει να τα καταφέρει στην οικονομική «πίστα»,  έρχεται η βιολογική τρομοκρατία για να τον αποτελειώσει: ασθένειες, ιοί, κίνδυνοι κρυφοί αλλά και ολοφάνεροι.

Όταν λοιπόν αρχίζει να καταλαβαίνει κανείς πως στην πραγματικότητα δεν έχει τίποτα υπό έλεγχο, το πρώτο πράγμα που κάνει είναι να θυμώσει. Αλλά ποιος θα θυμόταν τον ομηρικό Αχιλλέα αν είχε επιμείνει στο θυμό του. Ο θυμός από μόνος του δεν μπορεί να σημαίνει τίποτα πέρα από το να χτυπάς το κεφάλι σου στον τοίχο. Ατελέσφορο και εν τέλει αυτοκαταστροφικό.

Τούτων δοθέντων, όπως προτρέπει στους «Μίμους» του ο Marcel Schwob: «Σώπα και κατάλαβε».  Ο θυμός είναι ενέργεια. Αλλά μόνο ένας δημιουργικός θυμός μπορεί να οδηγεί σε δράση με αποτελέσματα. Όπως το περιέγραψε στον «Σχοινοβάτη» η λαγνεία του Jean Genet: «Μπροστά, εκεί που φουσκώνουν τα αρχίδια σου, να’ ναι κεντημένος ένας δράκος χρυσός».

Αυτή η απόπειρα μετασχηματισμού της ενέργειας του θυμού σε δύναμη δημιουργικότητας, κάνει όλο και περισσότερους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν τη ζωή … αλλιώς. Με μια διάθεση «περιπέτειας» που βρίσκεται έξω και πέρα από το κυρίαρχο αφήγημα της εξασφάλισης του «ατομικού συμφέροντος» και τη mainstream «ζώνη βολικότητας» του «κάνε ό,τι κάνουν όλοι». Αυτές οι «σπάνιες» και «ακατανόητες» περιπτώσεις αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται. Εύλογο αν σκεφτεί κανείς πως όταν η ψευδαίσθηση του «ελέγχου» πάνω σε πρόσωπα και πράγματα αντιμετωπιστεί με την περιφρόνηση που αξίζει, τότε όλα είναι δυνατά.

Αν οι άνθρωποι αυτοί που αρχίζουν να σκέφτονται και να πράττουν «αλλιώς», δίνοντας προτεραιότητα στην έκφραση νέων ποιοτήτων  και στην ψυχική ευγένεια,  αποκτήσουν μέγεθος «κρίσιμης μάζας» μπορούν να οδηγήσουν σε αληθινά μεγάλα ταξίδια αδιανόητων ανακαλύψεων, δικαιώνοντας την ποιητική «κοσμοθεωρία» του Ρίλκε: «Ίσως τα πάντα να τα κυβερνάει μια γιγάντια Μητρότητα, ένας κοινός πόθος».

Μέχρι τότε τα καλοκαίρια και τα νησιά θα είναι ένας γλυκός πόνος υπενθύμισης αυτής της δυνατότητας. Όπως έχει γράψει τόσο ωραία στα «Νησιά» του ο Ζαν Γκρενιέ: «Που οφείλεται το πνίξιμο που νιώθεις όταν σκέπτεσαι νησιά; Πού αλλού ωστόσο παρά σε ένα νησί που έχεις τόσο έντονη την αίσθηση της ελεύθερης θάλασσας, ανοιχτής σε όλους τους ορίζοντες. Που αλλού μπορείς να ζήσεις καλύτερα τη φυσική έκσταση; Είσαι όμως «απομονωμένος». Ένα νησί ή ένας άνθρωπος μόνος. Νησιά ή άνθρωποι μόνοι».

Αν όμως οι «άνθρωποι – νησιά» αρχίσουν να επικοινωνούν; Ψυχικά, ίσως; Δεν θα γεννηθεί τότε κάτι… μαγικό; Με πόνο, όπως κάθε γέννα βέβαια. Αλλά και με μια μεγάλη ανταμοιβή. Τη χαρά της νέας δημιουργίας.

Το πιο συναρπαστικό ταξίδι είναι αυτό, από το σκοτάδι στο φως…

Photo: Ορέστης Χαραλάμπους

Model: ΄Αννα Λιάκου

Υπάρχει και μια Ελλάδα που πολεμάει με το σπαθί της!

photo_arena (2)

Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Είμαστε μια κοινωνία που αντιμετωπίζει πρωτίστως  ζητήματα ταυτότητας, αξιών και οράματος.  Τι πρέπει να κάνουμε για την αυξανόμενη ανισότητα σήμερα; Πώς διατηρούμε και αναπτύσσουμε μια βιώσιμη μεσαία τάξη, δημιουργώντας,  παράλληλα,  μονοπάτια προς τη μεσαία τάξη για εκείνους που ζουν σε συνθήκες φτώχειας; Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι έχουμε αναλάβει τη φροντίδα των ηλικιωμένων μας με αξιοπρέπεια και σεβασμό; Πως μπορούμε να κληροδοτήσουμε στις επόμενες γενιές ένα βιώσιμο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον; Και πώς μπορούμε να παρέχουμε  ανθρώπινες και δίκαιες  λύσεις στα ζητήματα που ανακύπτουν από το παγκόσμιο μεταναστευτικό «τσουνάμι»; Πώς κάνουμε την Ελλάδα μια χώρα ευκαιριών για ανοδική κοινωνική κινητικότητα, διασφαλίζοντας ότι η σημερινή και οι μελλοντικές γενιές  έχουν τα εργαλεία και τις δεξιότητες για να επιτύχουν;

Οι απαντήσεις δεν είναι ούτε εύκολες, ούτε αυτονόητες. Τα δύσκολα θα είναι διαρκώς μπροστά μας και όποια κι αν είναι η ερώτηση,  η σωστή απάντηση είναι η Δημιουργικότητα. Υπάρχει,  λοιπόν, μια Ελλάδα που διεξάγει έναν «αόρατο πόλεμο»,  προκειμένου όχι μόνο να καταφέρει να μείνει όρθια αλλά και να «μπολιάσει» ξανά μέσα στο κοινωνικό DNA την αξία του να πολεμάς και να κερδίζεις με το σπαθί σου. Την αξία του να βασίζεσαι στη δημιουργικότητα προκειμένου να απαντήσεις στις πελώριες προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος.

Όχι δεν είναι η Ελλάδα του «ξέρεις ποιος είμ΄εγώ, ρε», ούτε του «είμε Αίληνας». Δεν είναι η Ελλάδα που κουνάει κομματικά σημαιάκια ευελπιστώντας να «βολευτεί», ούτε αυτή που τρώει «σανό» πιστεύοντας πως «τα δύσκολα πέρασαν». Είναι μια Ελλάδα που προσπαθεί, που δημιουργεί, που αγωνίζεται, που πετυχαίνει, που δεν το βάζει κάτω. Είναι μια Ελλάδα που προσπαθεί να κάνει το καλύτερο που μπορεί, στηριζόμενη σε συγκριτικά πλεονεκτήματα του ελληνικού χώρου.

Αυτή η  Ελλάδα που επιμένει να οραματίζεται και να δημιουργεί, που υπομένει ένα σωρό αντιξοότητες αλλά και ταυτόχρονα προσμένει πως «δικτυωμένη» με τη δημοσιογραφία των νέων μέσων θα καταφέρει να κάνει μικρά και μεγάλα «θαύματα». Αυτή η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο ενός εξαιρετικά πολυδιάστατου διαλόγου  που αναπτύχθηκε στο διήμερο σεμινάριο “Creative Economy” που οργάνωσε ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός  iDialogue  στη Μονή Λαζαριστών στη Θεσσαλονίκη, 4 και 5 Ιουλίου,  στο πλαίσιο του προγράμματος #Socialbiz που υλοποιεί σε συνεργασία με Δήμους, Περιφέρειες και Επιμελητήρια ανά την Ελλάδα.

Επαγγελματίες από διαφορετικούς κλάδους (επικοινωνία, τεχνολογίες πληροφορικής, μουσική, εκδόσεις,  γραφιστική, τουρισμός, εξαγωγές,  αγροτοδιατροφική παραγωγή, κλπ)  «συν – διαλέχθηκαν»  δημιουργικά  με στόχο να ενώσουν ιδέες και δυνάμεις και μέσα από τις συνέργειες που θα αναπτυχθούν να επιτύχουν αφενός μεν  επιχειρηματικούς στόχους αλλά κι ένα ευρύτερο κοινωνικό όφελος,  δημιουργώντας  ευκαιρίες απασχόλησης, εκπαίδευσης, εμπλουτισμού γνώσεων, απόκτησης εμπειριών, κυρίως για τη νέα γενιά.

Ειλικρινά θέλω να δηλώσω εντυπωσιασμένος από τις «ιστορίες» επιμονής,  δημιουργικότητας και επιτυχίας που είχαν να αφηγηθούν πολλοί από τους συμμετέχοντες, ενθαρρύνοντας και τους υπόλοιπους μέσα σε ένα κλίμα «συλλογικής εμψύχωσης» να μη το βάλουν κάτω και να συνεχίσουν να αγωνίζονται για να κερδίσουν αυτό που αξίζουν με το σπαθί τους.

Σταχυολογώ από αυτές τις αφηγήσεις, μερικές χαρακτηριστικές:

Στη Λεπτοκαρυά, ο σχεδιαστής Johnny Prapas,  όπως είναι διεθνώς πλέον γνωστός και η εταιρεία του Olympus  κατασκευάζουν από ξυλεία δέντρων του Ολύμπου, μοναδικές ηλεκτρικές κιθάρες που γίνονται αντικείμενα πόθου για μεγάλους κιθαρίστες της ροκ και κυρίως της τζαζ μουσικής!

«Ήθελα και εγώ να πάρω μέρος στην κουβέντα ,να πω την γνώμη μου να ρωτήσω. Δίσταζα όμως .Είχα κάτι καινούργιο να πώ; Θέλανε να με ακούσουνε; Αν όμως δεν προσπαθήσω και εγώ να πώ την άποψη μου , αν δεν αποφασίσω να μοιραστώ τις σκέψεις μου δεν θα το μάθω.». Αυτά είναι τα λόγια της Ληδίας που αποφάσισε τελικά να ανοίξει τον «κήπο» της στον ψηφιακό κόσμο και σήμερα έχει καταφέρει να προμηθεύει  σε όλη την Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό σειρά προϊόντων παρασκευασμένων από την ίδια,  από αρώματα και καλλυντικά μέχρι γλυκά και λικέρ, τα οποία έχουν ως πρώτη ύλη βότανα και φυτά της Χαλκιδικής.

Η ελληνική φύση είναι “brand” ανυπολόγιστης αξίας, στο βαθμό που καταφέρουμε να επιτύχουμε την ποιοτική παραγωγή, την πιστοποίηση και ένα εξωστρεφές μάρκετινγκ που θα ανοίγει «πόρτες» σε νέες αγορές. Αυτά είναι και τα φιλόδοξα επιχειρηματικά σχέδια που κάνουν ήδη πράξη και «Οι μέλισσες του Βογιατζή»  Ανθόμελα και καστανόμελα μοναδικής αυθεντικότητας αλλά και μια σειρά από κρέμες απόλυτα φυσικές που μπορούν να υποκαταστήσουν όλο το φάσμα των προϊόντων της χημικής βιομηχανίας καλλυντικών που ευθύνεται για σειρά προβλημάτων υγείας. Αυτό πλέον γίνεται «κοινός τόπος» και για την Ελλάδα και πολύ περισσότερο για το εξωτερικό με αποτέλεσμα το ενδιαφέρον και οι πωλήσεις να βαίνουν με ελπιδοφόρα αυξητική τάση. «Δεν αγοράζουν απλά μια κρέμα περιποίησης, αγοράζουν υγεία» όπως μου έλεγαν χαρακτηριστικά για τα καλαίσθητα βαζάκια κρέμας που ταξιδεύουν σε όλο τον πλανήτη.

Όμως σε αυτό το διήμερο δεν αναδείχθηκαν μόνον οι επιχειρηματικές προσπάθειες. Αναδείχθηκε και η αλληλεγγύη, το ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο. Όπως με την περίπτωση της «Εύνοιας» ,  μια κοινωνική δράση που ιδρύθηκε πριν 4  χρόνια από την Μπέττυ Φ. Σεμακούλα με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Το έργο της Εύνοιας έχει πανελλήνια εμβέλεια. Στόχος είναι η βοήθεια απόρων και άστεγων συμπολιτών μας με την παροχή σίτισης και ένδυσης καθώς και με την αντιμετώπιση εκτάκτων κρίσεων-αναγκών. Τους αγκαλιάζει, συμπάσχει, τους προσφέρει αγάπη, αλληλεγγύη και ελπίδα. Κάνει το πρόβλημα δικό της και προσπαθεί για την εύρεση λύσεων. Η ΕΥΝΟΙΑ υποστηρίζεται εξ’ ολοκλήρου από εθελοντές, δωρεές και χορηγίες και έχει στο δίκτυο της προστασίας της κοντά στις 450 οικογένειες. Ωστόσο σήμερα, για πρώτη φορά από την ίδρυσή της,  δυσκολεύεται να ανταπεξέλθει  στις ανάγκες του έργου της λόγω έλλειψης αποθεματικών καθώς νέες οικογένειες προστίθενται διαρκώς  στο δίκτυο της «Εύνοιας» και μιλάμε για ανθρώπους που ζουν χωρίς ρεύμα και χωρίς νερό μαζί με τα παιδιά τους και με ελλείψεις τρομακτικές στην καθημερινότητά τους. Η «Εύνοια» μας ζητάει να δείξουμε την εύνοιά μας και αξίζει πραγματικά να το κάνουμε.

Από όποια θέση λοιπόν και αν βρίσκεται κανείς δεν μπορεί να μένει απαθής στις προκλήσεις των καιρών. Οφείλει να γίνει δημιουργικός.  Γιατί μόνο η δύναμη της δημιουργίας και η σύνδεση μαζί της μπορεί να κάνει τον καθένα και τη καθεμιά να δρα καινοτόμα, ποιοτικά, υπεύθυνα, συνεργατικά, αξιόπιστα. Και η δράση αυτή,  να αποδίδει προστιθέμενη αξία στο κοινωνικό σύνολο.

Στο «νέο κόσμο» που αναδύεται μέσα από  αυτή τη παγκόσμια  συγκυρία, η Ελλάδα ή θα κατακτήσει τελικά με το σπαθί της τη θέση που της αξίζει,  αξιοποιώντας την ποιότητα της φύσης και των ανθρώπων της  ή απλά θα πάψει να υπάρχει.

Όπως έλεγε κι ο Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ: «αν δεν μπορείς να πετάξεις, τότε τρέχα, αν δεν μπορείς να τρέξεις τότε περπάτα, αν δεν μπορείς να περπατήσεις τότε μπουσούλησε, αλλά ότι και να κάνεις πάντα πρέπει να κινείσαι μπροστά».

Ας πράξουμε ανάλογα.

ΥΓ: Αν και μία φωτογραφία είναι χίλιες λέξεις, για τη φωτογραφία της σημερινής «Αρένας» οφείλω να γράψω μερικές λέξεις ακόμη. Ευχαριστώ την Άννα Λιάκου (Conceptual Design & Modeling) που μου την έδωσε από το προσωπικό της αρχείο καθώς απεικονίζει τόσο παραστατικά τον «αόρατο πόλεμο» που διεξάγουν «με το σπαθί τους» όλοι οι δημιουργικοί Έλληνες  (φωτογράφος: Θεόδωρος Τυμπανίδης). Η Άννα είναι ένας υπέροχα δημιουργικός άνθρωπος κι ελπίζω πως πολύ σύντομα θα καταφέρουμε να κάνουμε πράξη όλα όσα ήδη οραματιζόμαστε  για την περαιτέρω ανάδειξη της δημιουργικής οικονομίας και την ουσιαστική συμβολή που μπορεί να έχει στην ανάπτυξη αλλά και την κοινωνική συνοχή του βορειοελλαδικού χώρου.

πρώτη δημοσίευση: i-dialogue.org

 

Brexit και “tea time” για την Ευρώπη

teaΣε ένα υποθετικό «παγκόσμιο μουσείο χαμένων επαγγελμάτων», δίπλα στον βροχοποιό κατακτά επάξια τη θέση που του πρέπει και ο δημοσκόπος πλέον.  Το γεγονός πως η Ευρώπη κοιμήθηκε το βράδυ της Πέμπτης με Bremain και ξύπνησε το πρωί της Παρασκευής με Brexit, θα καταχωρηθεί ως μια από τις πλέον κολοσσιαίες δημοσκοπικές αποτυχίες.

Αντίθετα το αποτέλεσμα δεν εξέπληξε όσους δεν μένουν στα δεδομένα από τις «ερευνητικές τεχνικές», γνωρίζοντας πως τα αποτελέσματα δεν είναι της τεχνικής αλλά ορισμένου τρόπου εφαρμογής της.  Διαβάζω αυτό τον καιρό ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του Παύλου Χρήστου http://pxristou.blogspot.gr/ με τον τίτλο « Σύγκρουση. Πολιτική. Οικονομία. Το πρόσταγμα της ριζοσπαστικής δημοκρατίας» όπου εκεί ο συγγραφέας κάνει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επισήμανση, γράφοντας: «Σχετικά  με την Βρετανία, η κατάσταση είναι διφορούμενη όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αν το κεντρικό στοιχείο της γαλλικής πολιτικής είναι η “μεγαλειότητα”, της Βρετανίας είναι η “ανεξαρτησιότητα”. Ακόμα δε, ούσα σε κάποιο βαθμό απομονωμένη από την ήπειρο, με πολύ μικρότερη ανταλλαγή ανθρώπων, η πρόοδος προς τις ευρωπαϊκές θέσεις του (βρετανικού) λαού γενικά σημειώνεται με αργούς ρυθμούς, σε σύγκριση με άλλες χώρες. Κατά παράδοξο τρόπο, τούτο σημαίνει ότι η πολιτική ηγεσία και η κοινή γνώμη, συνεργάζονται  στενά ως προς τις θέσεις που τηρούν. Πολλοί Βρετανοί δύσκολα κατανοούν τόσο την ιδέα της ομοσπονδίας όσο και της προσάρτησης , τα σαφή όρια της εξουσίας στο κέντρο και την διατήρηση της ανώτατης εξουσίας στη βάση της περιφέρειας. Επιπλέον, οι βρετανικές παραδόσεις ευνοούν τις βαθμιαίες εξελίξεις εντός των άγραφων αλλά αυστηρώς τηρουμένων ορίων των θεσμοθετημένων εθίμων και όχι την ιδέα της αλλαγής μέσω συνταγματικών μηχανισμών, κάτι που είναι καλά γνωστό στην γηραιά ήπειρο.».

Αυτή την «ανεξαρτησιότητα» επιβεβαίωσε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στη Μ. Βρετανία και η πρόγνωση φαινόταν, τουλάχιστον μέσα από μια προσέγγιση  πιο συνολικής και  ολοκληρωμένης συνάρτησης δεδομένων και παραγόντων. Είναι η ίδια «ανεξαρτησιότητα» που επέτρεπε,  όπως έγραψε κάποτε ο Τζορτζ Όργουελ,  να υπάρχουν δυο «σχολές σκέψης» σε κάθε βρετανική οικογένεια αναφορικά με το μείζον και αμφιλεγόμενο ζήτημα του αν πρέπει να σερβίρεται πρώτα το τσάι και αναδεύοντάς το να προστίθεται το γάλα ή το αντίθετο. Θα ήταν αδιανόητο για τους Βρετανούς να εφαρμόσουν μια ευρωπαϊκή οδηγία για το πώς πρέπει να σερβίρεται το τσάι.

Tea time για την Ευρώπη. Ακριβώς αυτό είναι που αναδεικνύει το BREXIT: την τάση των απλών καθημερινών ανθρώπων να θέλουν να νιώσουν πως είναι αφεντικά στο σπίτι τους και όχι έρμαια κάποιου κλειστού κλαμπ γραφειο-τεχνοκρατών που πέρα από κάθε κοινωνικό έλεγχο και δημοκρατική νομιμοποίηση αποφασίζουν από τις Βρυξέλλες για το ποιος θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει. Και την ίδια ακριβώς «ανεξαρτησία» επιζητούν οι λαοί και σε άλλες χώρες της Ε.Ε, της Γαλλίας πλέον συμπεριλαμβανομένης.

Το κατά πόσο είναι πραγματικά εφικτή μια τέτοια «ανεξαρτησία» μέσα σε μια παγκοσμιοποιημένη υπερδικτυωμένη οικονομία είναι το μείζον ερώτημα που μοιραία ανακύπτει. Και εν πάση περιπτώσει αν το μέγεθος της Μ. Βρετανίας είναι τέτοιο που μπορεί να πειραματιστεί με την απάντηση, ισχύει το ίδιο για χώρες όπως για παράδειγμα η Δανία ή η  Ελλάδα;

Σίγουρα το μέγεθος μετράει. Αλλά κάποιες απαντήσεις μέσα στην ιστορία δεν θα τις πάρεις ποτέ αν δεν τολμήσεις να θέσεις το ερώτημα: Αν μπορώ καλύτερα μόνος μου, γιατί να μη το κάνω;

Σε αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να απαντήσει καμία δημοσκόπηση.

Αυτή είναι η βασική αρχή της τέχνης του επιχειρείν!

πρώτη δημοσίευση @ Rizopoulos Post

 

Συνταγματική Αναθεώρηση: χαιρέτα μου τον Πλάτωνα…

plato-hopeΤηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, οι σημερινοί καιροί των παρακμασμένων δυτικών δημοκρατιών μοιάζουν με τους καιρούς της παρακμασμένης αθηναϊκής δημοκρατίας, η οποία άλλωστε  αποτέλεσε,  σε γενικές γραμμές,   το ιδεατό πρότυπό τους.  Ήταν οι καιροί που έζησε ο Πλάτωνας και ένα μεγάλο μέρος του έργου του θέτει ακριβώς  το ερώτημα του πως μπορεί να γίνει η υπέρβαση αυτής της παρακμής ώστε η πετυχημένη Πολιτεία, η «καλλίπολις», να μη κινδυνεύσει σοβαρά να μείνει για πάντα ένας ορίζοντας.

Έχει ενδιαφέρον εξαιρετικό λοιπόν, φέρνοντας ταυτόχρονα στο νου μας τις περιστάσεις που βιώνουμε σήμερα, να παρακολουθήσουμε τις απαντήσεις που δίνει ο Πλάτωνας στην κατεύθυνση υπέρβασης της παρακμής, η οποία είχε  φτάσει τότε  στο σημείο να σκοτώσει,  νόμιμα αλλά καθόλου ηθικά, το δάσκαλό του, τον Σωκράτη. Ήταν το “House of Cards”  της εποχής.

Όπως τότε έτσι και τώρα κανείς δεν πίστευε τις σοφιστείες του δημόσιου λόγου  αλλά όλοι στρέφουν την προσοχή τους στη διαρροή μιας «ανώνυμης πηγής».   Το «δαιμόνιο» που είπε ο Σωκράτης. Κι ήταν αρκετό αυτό το «τσίμπημα» της σωκρατικής «αλογόμυγας»  για να μεταμορφωθεί ο κορυφαίος Έλληνας φιλόσοφος  σε απειλή για το καθεστώς της παρακμής που συντηρούσε και αναπαρήγαγε την αθλιότητα ως όρο της επιβίωσής του.

Παρά τη βολική παρουσίαση του Πλάτωνα ως αντιδραστικού φιλοσόφου και οπαδού της «φωτισμένης δεσποτείας», η αλήθεια είναι πως η κοινωνική τάξη που ονειρεύεται ο Πλάτωνας δεν είναι η τάξη της φωλιάς τερμιτών, όπως αυτή που αναπόδραστα οδηγούμαστε σήμερα. Για την αντίληψη του Πλάτωνα κάθε πολίτης μέσα σε κάθε τάξη πρέπει να μπορεί να αποκτά μια ισορροπία στις τρεις λειτουργίες της ψυχοσύνθεσής του. Αυτό σημαίνει πως όποιος κι αν είναι ο κοινωνικός του ρόλος, θα πρέπει να μπορεί να είναι ο εαυτός του. Και μόνο τότε το κράτος μπορεί να είναι αρμονικό.  Οπότε και κύριο καθήκον του κυβερνήτη είναι να εξασφαλίζει στην Αρμονία όλες τις ευκαιρίες, τόσο μέσα στο άτομο όσο και μέσα στο κράτος. Για τον Πλάτωνα, για όποιον θέλει να εφαρμόσει μια συνεπή πολιτική σε αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να έχει την πραγματική γνώση για να το κάνει. Κι έτσι εισάγει στην πολιτική θεωρία του την έννοια του «φιλόσοφου – βασιλιά».

Όμως ο Πλάτωνας στον «Πολιτικό» δεν έχει ψευδαισθήσεις και αυταπάτες . «Αφού όμως δεν υπάρχει καθόλου βασιλιάς, που να γεννιέται μέσα στα κράτη όπως οι βασίλισσες στα σμήνη των μελισσών, είναι αναγκαίο να μαζευόμαστε σε γενικές συνελεύσεις και να συντάσσομε κώδικες, προσπαθώντας να ακολουθούμε κατά γράμμα τις διατάξεις του πιο αυθεντικού Συντάγματος» εξηγεί.

Αφού λοιπόν ένας τέτοιος ιδανικός ηγέτης είναι ουτοπικός πρέπει να στραφούμε στην αμέσως επόμενη καλύτερη διακυβέρνηση η οποία μπορεί να πάρει πολλές μορφές, ωστόσο σίγουρα προϋποθέτει να μαζευόμαστε για συντάξουμε σύνταγμα με όση συναίνεση είναι δυνατή. Για τον Πλάτωνα σε επίπεδο εφαρμοσμένης πολιτικής δεν υπάρχει άλλη κατεύθυνση από το να αναζητήσουμε το Σύνταγμα του καλύτερου πραγματοποιήσιμου κράτους, για το οποίο όπως λέει «ο νομοθέτης δεν πρέπει να θεσπίζει απόλυτες ανώτατες αρχές, αλλά από το άλλο μέρος ούτε εξουσίες, που δεν ισορροπούν μεταξύ τους εξαιτίας της ανάμειξής τους».

Η παρακμασμένη ελληνική δημοκρατία έχει σήμερα ανάγκη από ένα  νέο Σύνταγμα και όχι από έναν «φωτισμένο ηγεμόνα», όποιος κι αν είναι αυτός. Ωστόσο για την εξαγγελθείσα Συνταγματική Αναθεώρηση υπάρχει ο σοβαρός κίνδυνος να καταστεί  αντικείμενο του τρέχοντος πολιτικού ανταγωνισμού και να αντιμετωπιστεί με επικοινωνιακούς όρους, ενώ είναι υπαρκτή η ανάγκη να φτιάξουμε «το Σύνταγμα του καλύτερου πραγματοποιήσιμου κράτους», με την εμπλοκή στη διαδικασία αυτή του συνόλου της κοινωνίας.

Στο βαθμό λοιπόν που μια αριστερή κυβέρνηση παίρνει την  πρωτοβουλία της  Συνταγματικής Αναθεώρησης,  αν μη τι άλλο οφείλει να δώσει ειδικό βάρος στη συμμετοχή των πολιτών. Προσωπικά μάλιστα δεν βρίσκω καθόλου κακή την ιδέα για δημοψήφισμα, αρκεί ασφαλώς να υπάρχει ουσιαστικό πολιτικό διακύβευμα. Να  υπάρχουν δηλαδή προτάσεις που θα επιδιώκουν την εναρμόνιση και όχι τη σύγκρουση, στο πλαίσιο ενός κράτους που θα εγγυάται σε κάθε πολίτη πως μπορεί να είναι ο εαυτός του και όχι ένα φοβισμένο και πανικόβλητο ανθρωπάκι.

Θέλει η κυβέρνηση πραγματικά να ανοίξει μια συζήτηση σε αυτή την έκταση; Δεν το ξέρω. Μακάρι να το θέλει. Αλλιώς θα πρόκειται για «μία από τα ίδια», γεγονός  που θα αφήσει παντελώς αδιάφορη την κοινωνία,  επιτείνοντας την αίσθηση ενός πολιτικού συστήματος αναξιόπιστου,  το οποίο φροντίζει μόνο για την αναπαραγωγή των προνομίων του.