Συνταγματική Αναθεώρηση: χαιρέτα μου τον Πλάτωνα…

plato-hopeΤηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, οι σημερινοί καιροί των παρακμασμένων δυτικών δημοκρατιών μοιάζουν με τους καιρούς της παρακμασμένης αθηναϊκής δημοκρατίας, η οποία άλλωστε  αποτέλεσε,  σε γενικές γραμμές,   το ιδεατό πρότυπό τους.  Ήταν οι καιροί που έζησε ο Πλάτωνας και ένα μεγάλο μέρος του έργου του θέτει ακριβώς  το ερώτημα του πως μπορεί να γίνει η υπέρβαση αυτής της παρακμής ώστε η πετυχημένη Πολιτεία, η «καλλίπολις», να μη κινδυνεύσει σοβαρά να μείνει για πάντα ένας ορίζοντας.

Έχει ενδιαφέρον εξαιρετικό λοιπόν, φέρνοντας ταυτόχρονα στο νου μας τις περιστάσεις που βιώνουμε σήμερα, να παρακολουθήσουμε τις απαντήσεις που δίνει ο Πλάτωνας στην κατεύθυνση υπέρβασης της παρακμής, η οποία είχε  φτάσει τότε  στο σημείο να σκοτώσει,  νόμιμα αλλά καθόλου ηθικά, το δάσκαλό του, τον Σωκράτη. Ήταν το “House of Cards”  της εποχής.

Όπως τότε έτσι και τώρα κανείς δεν πίστευε τις σοφιστείες του δημόσιου λόγου  αλλά όλοι στρέφουν την προσοχή τους στη διαρροή μιας «ανώνυμης πηγής».   Το «δαιμόνιο» που είπε ο Σωκράτης. Κι ήταν αρκετό αυτό το «τσίμπημα» της σωκρατικής «αλογόμυγας»  για να μεταμορφωθεί ο κορυφαίος Έλληνας φιλόσοφος  σε απειλή για το καθεστώς της παρακμής που συντηρούσε και αναπαρήγαγε την αθλιότητα ως όρο της επιβίωσής του.

Παρά τη βολική παρουσίαση του Πλάτωνα ως αντιδραστικού φιλοσόφου και οπαδού της «φωτισμένης δεσποτείας», η αλήθεια είναι πως η κοινωνική τάξη που ονειρεύεται ο Πλάτωνας δεν είναι η τάξη της φωλιάς τερμιτών, όπως αυτή που αναπόδραστα οδηγούμαστε σήμερα. Για την αντίληψη του Πλάτωνα κάθε πολίτης μέσα σε κάθε τάξη πρέπει να μπορεί να αποκτά μια ισορροπία στις τρεις λειτουργίες της ψυχοσύνθεσής του. Αυτό σημαίνει πως όποιος κι αν είναι ο κοινωνικός του ρόλος, θα πρέπει να μπορεί να είναι ο εαυτός του. Και μόνο τότε το κράτος μπορεί να είναι αρμονικό.  Οπότε και κύριο καθήκον του κυβερνήτη είναι να εξασφαλίζει στην Αρμονία όλες τις ευκαιρίες, τόσο μέσα στο άτομο όσο και μέσα στο κράτος. Για τον Πλάτωνα, για όποιον θέλει να εφαρμόσει μια συνεπή πολιτική σε αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να έχει την πραγματική γνώση για να το κάνει. Κι έτσι εισάγει στην πολιτική θεωρία του την έννοια του «φιλόσοφου – βασιλιά».

Όμως ο Πλάτωνας στον «Πολιτικό» δεν έχει ψευδαισθήσεις και αυταπάτες . «Αφού όμως δεν υπάρχει καθόλου βασιλιάς, που να γεννιέται μέσα στα κράτη όπως οι βασίλισσες στα σμήνη των μελισσών, είναι αναγκαίο να μαζευόμαστε σε γενικές συνελεύσεις και να συντάσσομε κώδικες, προσπαθώντας να ακολουθούμε κατά γράμμα τις διατάξεις του πιο αυθεντικού Συντάγματος» εξηγεί.

Αφού λοιπόν ένας τέτοιος ιδανικός ηγέτης είναι ουτοπικός πρέπει να στραφούμε στην αμέσως επόμενη καλύτερη διακυβέρνηση η οποία μπορεί να πάρει πολλές μορφές, ωστόσο σίγουρα προϋποθέτει να μαζευόμαστε για συντάξουμε σύνταγμα με όση συναίνεση είναι δυνατή. Για τον Πλάτωνα σε επίπεδο εφαρμοσμένης πολιτικής δεν υπάρχει άλλη κατεύθυνση από το να αναζητήσουμε το Σύνταγμα του καλύτερου πραγματοποιήσιμου κράτους, για το οποίο όπως λέει «ο νομοθέτης δεν πρέπει να θεσπίζει απόλυτες ανώτατες αρχές, αλλά από το άλλο μέρος ούτε εξουσίες, που δεν ισορροπούν μεταξύ τους εξαιτίας της ανάμειξής τους».

Η παρακμασμένη ελληνική δημοκρατία έχει σήμερα ανάγκη από ένα  νέο Σύνταγμα και όχι από έναν «φωτισμένο ηγεμόνα», όποιος κι αν είναι αυτός. Ωστόσο για την εξαγγελθείσα Συνταγματική Αναθεώρηση υπάρχει ο σοβαρός κίνδυνος να καταστεί  αντικείμενο του τρέχοντος πολιτικού ανταγωνισμού και να αντιμετωπιστεί με επικοινωνιακούς όρους, ενώ είναι υπαρκτή η ανάγκη να φτιάξουμε «το Σύνταγμα του καλύτερου πραγματοποιήσιμου κράτους», με την εμπλοκή στη διαδικασία αυτή του συνόλου της κοινωνίας.

Στο βαθμό λοιπόν που μια αριστερή κυβέρνηση παίρνει την  πρωτοβουλία της  Συνταγματικής Αναθεώρησης,  αν μη τι άλλο οφείλει να δώσει ειδικό βάρος στη συμμετοχή των πολιτών. Προσωπικά μάλιστα δεν βρίσκω καθόλου κακή την ιδέα για δημοψήφισμα, αρκεί ασφαλώς να υπάρχει ουσιαστικό πολιτικό διακύβευμα. Να  υπάρχουν δηλαδή προτάσεις που θα επιδιώκουν την εναρμόνιση και όχι τη σύγκρουση, στο πλαίσιο ενός κράτους που θα εγγυάται σε κάθε πολίτη πως μπορεί να είναι ο εαυτός του και όχι ένα φοβισμένο και πανικόβλητο ανθρωπάκι.

Θέλει η κυβέρνηση πραγματικά να ανοίξει μια συζήτηση σε αυτή την έκταση; Δεν το ξέρω. Μακάρι να το θέλει. Αλλιώς θα πρόκειται για «μία από τα ίδια», γεγονός  που θα αφήσει παντελώς αδιάφορη την κοινωνία,  επιτείνοντας την αίσθηση ενός πολιτικού συστήματος αναξιόπιστου,  το οποίο φροντίζει μόνο για την αναπαραγωγή των προνομίων του.

Η τελευταία εναλλακτική του «αστικού μπλοκ» θα είναι ο Sakis;

CaptureΗ στρατηγική του θαύματος. Αυτή είναι η στρατηγική που ακολουθεί αυτή την ώρα η ελληνική κυβέρνηση. Λέει «ναι σε όλα», προσδοκώντας σε ένα θαύμα που θα τη σώσει από τις συνέπειες των υπογραφών που βάζει σε ό,τι φέρνουν μπροστά της οι δανειστές.

Ο αυξημένος ΦΠΑ είναι ήδη πραγματικότητα. Και το ταξικό πρόσημο που έχει αυτή η επιλογή είναι πολύ συγκεκριμένο, έστω κι αν το μέτρο μοιάζει ταξικά ουδέτερο. Επιβαρύνει τα λαϊκά εισοδήματα και τις μικρές επιχειρήσεις.  Μπορεί το να παράγεις και να καταναλώνεις στην Ελλάδα  να μην έχει την παραμικρή προστιθέμενη αξία, παρ’ όλα αυτά ο ΦΠΑ τα τελευταία έξι χρόνια (των μνημονίων) ανέβηκε έξι μονάδες, ήτοι μια μονάδα το χρόνο και απ’ όλους τους «μαθητευόμενους μάγους» που «έσωζαν» και «σώζουν» ακόμη τη χώρα. Φόρος Πολιτικής Αναξιοπιστίας θα πρέπει να μετονομαστεί για να συνειδητοποιούμε και τι πληρώνουμε στην πραγματικότητα.

Η κριτική στην κυβέρνηση δεν σημαίνει αυτομάτως πως θέλουμε πρωθυπουργό τον Κυριάκο. Αυτό το φτηνό επιχείρημα δεν πείθει κανέναν. Και εν πάση περιπτώσει, το «ή μαζί μας ή εναντίον μας» δεν συνάδει με το αριστερό ήθος, τουλάχιστον μιας αριστεράς που ήθελε να είναι κινηματική, αντιιεραρχική, αντιγραφειοκρατική και πλουραλιστική. Η κριτική και ο έλεγχος είναι οξυγόνο ακόμη και για αυτή την ημιθανή δημοκρατία στην οποία ζούμε. Αντί λοιπόν να αναζητούνται (ή και να κατασκευάζονται) «εχθροί του λαού» ίσως μια ματιά, που και που, στον καθρέπτη να βοηθούσε περισσότερο.

Αλλά ο Τσίπρας βρίσκει και τα κάνει. Βρίσκει μια κοινωνία σε αφασία και την ελίτ σε πλήρη σύγχυση.  Δεν είδατε που  ξαφνικά έπιασαν  κι έβαλαν «μπουγάδα» βραδιάτικα στον ΣΚΑΙ με συνεντευξιαζόμενο τον τέως.  Πόση απελπισία!  Οι μόνοι που το χάρηκαν ήταν κάτι «Βενιζελικοί» που εκείνο το βράδυ διακινούσαν το σενάριο πως «για καθε Κοκό υπάρχει πάντα ένας Βενιζέλος»!

Είναι λοιπόν  σαφές  πως ο Τσίπρας «παίζει μπάλα» μόνος του. Κανένας και τίποτα δεν φαίνεται στον ορίζοντα που να μπορεί να ανατρέψει το σύστημα ηγεμονίας που χτίζει. Αν  κρίνω μάλιστα από την πολιτική «ευφυΐα» της πρωτοβουλίας ‪#‎παραιτηθείτε, υποψιάζομαι βάσιμα πως η τελευταία εναλλακτική του «αστικού μπλοκ» θα είναι ο Σάκης Ρουβάς.

ΥΓ1: Διάβασα κάπου πως ο Ψινάκης πήγε στην Κίνα και γύρισε με 400 εκατομμύρια ευρώ για το Δήμο Μαραθώνα. Σκεφτείτε αν πάει ο Sakis πόσα θα φέρει…

ΥΓ2: Το 2,5%  που έγραψε δημοσκοπικά η Ζωή την καθιστά εκ των πραγμάτων «παίκτρια» στο «τραπέζι», στο βαθμό τουλάχιστον  που το κόμμα της καταφέρει να εκφράσει πολιτικά περισσότερο έναν συνταγματικό πατριωτισμό και λιγότερο τις αφελείς κομμουνιστογενείς  ονειρώξεις των «λαφαζανιστών». Η τύχη της είναι αποκλειστικά στα χέρια της.

Πρώτη δημοσίευση: rizopoulos post

Η Ελλάδα της Ελένης

blue_moon (3)Όχι δεν θα γράψω για το «Υπερταμείο», ούτε θα σταθώ στις ευθύνες της ελληνικής βουλής έναντι της ιστορίας. Αυτά είναι έτσι κι αλλιώς τα συγκυριακά συμπτώματα της κατάστασης. Χθες ήταν κάποια άλλα κι αύριο θα είναι κάποια διαφορετικά και μάλλον χειρότερα.

Παρά τα όσα  αντιλαμβανόμαστε στο επίπεδο της επιφανειακής πραγματικότητας, το μέλλον μιας χώρας δεν εξαρτάται πρωτίστως από τους κατ’ επίφαση ηγέτες της. Οι ενέργειές τους δεν είναι παρά αντανακλάσεις μιας βαθύτερης πραγματικότητας. Υπό αυτή την έννοια το μέλλον ενός έθνους εξαρτάται,  πάνω από όλα,  από το επίπεδο της ηθικής, της ακρίβειας και της καθαρότητας στον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται τη ζωή.  Την οπτική που οι ίδιοι έχουν για το σύμπαν, τον πλανήτη, τους άλλους ανθρώπους  και τον τρόπο που αντιλαμβάνονται το νόημα της δικής τους ζωής μέσα σε όλα αυτά.

Για παράδειγμα, σκεφτείτε πως θα μπορούσαν να έχουν τα πράγματα, αν υπήρχε μια κρίσιμη μάζα συνειδήσεων που θα αντιλαμβανόταν το νόημα της ζωής όπως ένας εκ των σπουδαιότερων σύγχρονων Ελλήνων, ο Γεώργιος Παπανικολάου: «Το ιδανικόν μου δεν είναι να πλουτίσω, ούτε να ζήσω ευτυχής αλλά να εργασθώ, να δράσω, να δημιουργήσω, να κάμω κάτι τι αντάξιον ενός ανθρώπου ηθικού και δυνατού…». Δημιούργημα μιας τέτοιας ηθικής στάσης υπήρξε λοιπόν το «τεστ ΠΑΠ» που έσωσε και σώζει ζωές εκατομμυρίων γυναικών κάθε χρόνο ανά τον κόσμο.

Ωστόσο, μια τέτοια στάση μοιάζει από «ξενέρωτη» μέχρι «εξωπραγματική», μέσα στο κυρίαρχο ήθος της  μεταμοντέρνας καταναλωτικής αποχαύνωσης. Σε αυτή την κατ’ επίφαση δημοκρατική  «θερμοκοιτίδα» που αναπτύχθηκε και κατέστη κυρίαρχη η «φιλοσοφία του σκύλου»: Ό, τι δε μπορείς να γαμήσεις ή να φας, κατούρα το.

Η κυριαρχία του κυνισμού είναι σήμερα περισσότερο ορατή από ποτέ. Αλλά κι εκεί που δεν είναι, στις περισσότερες των περιπτώσεων,  πρόκειται γι αυτό που ο Ελύτης ωραία ονομάζει «ψευδοφάνεια», έχουμε δηλαδή την τάση να παρουσιαζόμαστε διαρκώς διαφορετικοί απ’ ό,τι πραγματικά είμαστε. Πίσω από θεωρητικές ταμπέλες, υψηλόφρονα ιδανικά  και ιδεολογικές προμετωπίδες δεν  κρύβεται παρά  η «φιλοσοφία του σκύλου». Το πώς φτάσαμε λοιπόν στα αδιέξοδα που βιώνουμε έχει την εξήγησή του. Αποξενωμένοι πλέον  από τις πηγές μιας παράδοσης που σχηματίστηκε νοηματοδοτώντας τον ανθρώπινο βίο μέσα στην ιστορική διαχρονία, βρισκόμαστε in limbo. Δεν ξέρουμε πώς να ζήσουμε κι απλά καταναλώνουμε. Ό,τι βρούμε. Ενίοτε και «σανό».

Ναι, η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Οι Έλληνες όμως πεθαίνουν. Κι ασφαλώς όλοι μια μέρα πεθαίνουμε, συνεπώς το μόνο άξιο λόγου ερώτημα είναι το πώς αξίζει να ζήσει και να πεθάνει κανείς. Δυστυχώς, πεθαίνουμε και θα συνεχίσουμε να πεθαίνουμε όπως ζούμε, σαν τα σκυλιά. Γι αυτό και θα συνεχίσουμε να «τρωγόμαστε» μεταξύ μας για τα «κοκαλάκια» που πέφτουν ώστε να μείνουν καθαρά τα «φιλέτα».

Η δυσαρέσκεια απλώνεται παντού, ενώ λύσεις δεν διαφαίνονται πουθενά στα σοβαρά. Υπάρχει εναλλακτική; Δεν ξέρω, ειλικρινά. Διαισθάνομαι όμως πως έχουμε μπει στη ζώνη του απρόβλεπτου και πιστεύω πως αν μη τι άλλο οφείλουμε να συζητήσουμε ειλικρινά,  πρωτίστως με τον ίδιο μας τον εαυτό. Το να συνειδητοποιείς όλο και πιο καθαρά πως η ζωή σου είναι «επικηρυγμένη», με τον έναν ή τον άλλο τρόπο,  δεν είναι κάτι που μπορείς να το προσπεράσεις αδιάφορα. Και εν πάση περιπτώσει, ακόμη κι αν η «επικήρυξη»  έχει καταστεί αναπόφευκτη,  «να πεθαίνεις για την Ελλάδα είναι άλλο κι άλλο εκείνη να σε πεθαίνει».

– Τι βλέπεις εσύ; – “Hallogallo” !

12931054_10209014784997224_967672469232792096_n (2)

Ζούμε μέσα σε έναν  επικοινωνιακό «θόρυβο», ο οποίος λειτουργεί σαν ένα υπνωτιστικό “zzzzzzzzzzzzz…..”,  όπως διαβάζαμε παλιά  στις «φουσκίτσες» που είχαν τα «κλασσικά εικονογραφημένα». Οι «συζητήσεις» στα social media και γενικότερα στο διαδίκτυο, ως κατ’ εξοχήν μέσου πλέον διαμόρφωσης γνώμης , περιστρέφονται γύρω από «αιματηρά debates» για ζητήματα  όπως τα «παλλόμενα πέη» , το «χτύπα σαν άντρας» και το «θάψε κι εσύ ένα δημοσιογράφο κάτω απ’ το χώμα να νιώσεις Πολάκης».

Οι άνθρωποι πάντα κουτσομπόλευαν ανθρώπους κι αυτή είναι η «βασιλική οδός» για τον ψηφιακό κόσμο. Οι άνθρωποι στην πλειοψηφία τους, ενδιαφέρονται για ιστορίες και δευτερευόντως για το πολιτικό σύστημα και τις συνέπειες των επιλογών του και των αποφάσεών του.

Έτσι, οι  50.000 πρόσφυγες που τους γυρνάνε γύρω – γύρω σαν αξιολύπητο τσίρκο έχουν αρχίσει «να κουράζουν». Το θέμα έγινε πολιτικό.  Τι μένει;  «Καλημέρα», «καλησπέρα» , «ευχαριστώ για την αποδοχή».   Άντε και λίγος χαβαλές για το γεγονός πως ο Τσίπρας ως συνεπής μαρξιστής, από όλα όσα είπε κι έγραψε ο Μαρξ,  το μόνο που βρήκε πως μπορεί να επιβεβαιώσει με την πολιτική του είναι το γνωστό: «Η ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα.».

Αν τα «Ιουλιανά»  του 2015  καταγραφούν ιστορικά  ως μια ακόμη εθνική τραγωδία, ο Ιούλιος του 2016 δεν μπορεί παρά να αποτελεί, ένα χρόνο μετά,  μια σκηνοθετημένη «φάρσα» για να καταπιούμε αμάσητο το «νέο έργο». Ο υπνωτιστικός «θόρυβος»  που λέγαμε και πριν είναι τέτοιος που πείθει τους εμπνευστές της «φάρσας» πως όλα θα πάνε …  business as usual.

Προφανώς οι θιασώτες της «φάρσας» κάνουν λάθος. Διότι το ευρύτερο περιβάλλον δεν είναι πλέον το ίδιο. Είναι δραματικά χειρότερο. Κι αυτό βεβαιώνεται από τα πλέον επίσημα και «θεσμικότατα» χείλη.  Δεν είναι συνομωσιολόγος,  δεν είναι αναρχικός, είναι ο Μάρτιν Σούλτς, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε ένα κρεσέντο απροσδόκητης ειλικρίνειας: «η σιωπηρή πλειοψηφία βασίζεται στην πλάνη ότι στο τέλος όλα θα πάνε καλά». Τι άλλο να πει ο άνθρωπος δηλαδή;

Δεν χρειάζεται οξύ πολιτικό αισθητήριο για να κατανοήσει κανείς πως  «σκληρά παιχνίδια εξουσίας» από ένα πολιτικό προσωπικό χωρίς αποθέματα εμπιστοσύνης από την κοινωνία, μέσα σε  συνθήκες κατάρρευσης που διαμορφώνονται στην Ε.Ε,  θα διαμορφώσουν συνθήκες που ίσως δεν μπορούμε εύκολα να τις φανταστούμε. Δεν είναι κινδυνολογία,  είναι απλή λογική. Σε μια εποχή που η ταχύτητα είναι σημαντικότερη από τα επιχειρήματα, η Ευρώπη κάνει ένα διαρκές «loading» που δεν ολοκληρώνεται ποτέ και εκνευρίζει τους πάντες.   Όσο για την ελληνική κυβέρνηση, η μισή και πλέον από αυτή, ζει σε «άλλο» ιστορικό χρόνο.   Γι αυτό και μέσα στον υπνωτιστικό επικοινωνιακό «θόρυβο» ξεπροβάλλουν όλο και πιο συχνά επιμέρους «κοινότητες» που ανησυχούν και συζητούν σοβαρά,  ξεκινώντας από το απλό και τόσο σύνηθες ερώτημα της περιόδου «τι βλέπεις εσύ;».

Και οι απαντήσεις/εκτιμήσεις/ προσδοκίες/ αξιολογήσεις που εκφράζονται – σύμφωνα με αυτούς που όλη μέρα «ακούνε» το «θόρυβο» και κάνουν Big Data Analysis, όπως το Τμήμα Έρευνας της iDialogue , http://www.i-dialogue.org – συγκλίνουν σε ένα «αίσθημα»,  το οποίο θα μπορούσαμε να κωδικοποιήσουμε ως : «Hallogallo».

To «Hallogallo» δεν σημαίνει τίποτα στην πραγματικότητα. Είναι μια λέξη «σλανγκ», η οποία ήταν σε χρήση τη δεκαετία του 70 από τη γερμανική νεολαία,  όταν ξεσάλωνε σε οργιώδη άγρια πάρτι στα ελληνικά νησιά και όχι μόνο. Αποτελούσε μια μάλλον κοροϊδευτική παράφραση της «αμερικανιάς» του «χάλι – γκάλι» που είχε τότε παγκόσμια απήχηση. Και σύμφωνα με αφηγήσεις «αυτοπτών μαρτύρων», για το «Hallogallo» ήξερες πως θα γίνει αναπόφευκτα αλλά ποτέ δεν είχες την παραμικρή ιδέα για το πώς θα έμοιαζε η ζωή σου την «επόμενη μέρα».

Αυτό το «αίσθημα» παράδοσης στον ίλιγγο αποτυπώνουν – τουλάχιστον ψηφιακά –  όλοι όσοι έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται πως τα πράγματα έχουν ξεφύγει προ πολλού  και δεν «μαζεύονται»! Είναι οι εποχές της ακραίας υποκρισίας. Αλλά και της ευκαιρίας να γίνουμε πραγματικά καλοί στη διαχείριση του απροσδόκητου, διότι τελικά αυτή η ικανότητα είναι που διαμορφώνει το μέλλον.  Γι αυτό σε τέτοιες  «Hallogallo» στιγμές,  αναβαθμίζεται η κρισιμότητα και ο ρόλος του υποκειμενικού παράγοντα σε βάρος της «αντικειμενικής πραγματικότητας», οπότε τίποτα δεν αποκλείει  «να τα δούμε όλα».

ΥΓ1: Πολλοί έζησαν αξέχαστα «Hallogallo». Τουλάχιστον από τους… επιζήσαντες.

ΥΓ2: Τι βλέπεις εσύ;

The New York times effect

darkana_tarot_card___star_by_dyler_turden-d4e6p33

Τις προάλλες ήμουνα μέσα σε ένα ταξί και σκεφτόμουνα πως το να εκφράσεις την αλήθεια που νιώθεις μέσα σου,  στις δεδομένες συνθήκες της εποχής σου,  είναι η μόνη άξια λόγου ζωή για έναν άνθρωπο. Κι αυτή η σκέψη με προβλημάτισε για κάμποση ώρα  μέσα στην μποτιλιαρισμένη κάθοδο της Κηφισίας, διότι μέσα μου υπήρχαν τουλάχιστον δύο αλήθειες. Η μία έλεγε πως έφταιγα για όλα. Η άλλη πως δεν είχα φταίξει σε τίποτα. Αυτό που συνομολογούσαν σιωπηρά  ωστόσο ήταν πως κάτι δεν είχε πάει καλά με μένα.

Όταν είσαι στο δρόμο σου, δεν νιώθεις την ανάγκη να κοιτάζεις προς τα πίσω. Όταν το κάνεις σημαίνει πως κάποιος άλυτος κόμπος υπάρχει. Συνειδητοποίησα λοιπόν πως  θα έπρεπε,  μ’ ένα τρόπο,  αυτό τον κόμπο να τον  λύσω «για να αναδυθεί η Αφροδίτη» μου, όπως με συμβούλευαν άλλωστε και «τ’ άστρα».

Η προσωπική μου έρημος διψούσε. Κι έπρεπε να ξεδιψάσω. Φυγή στην πηγή.  Αλλά ποιο είναι το μέτρο σε αυτές τις περιπτώσεις; Πρέπει «να’ χεις αστέρι» για να ζυγίσεις ακριβοδίκαια το «πάνω» με το «κάτω», αλλιώς κινδυνεύεις να σκοντάψεις πάνω σε κάποιο «λογικό σφάλμα». Κάτι σαν το κυνήγι του κρυμμένου θησαυρού δηλαδή, μόνο που σε αυτή την περιπέτεια ο θησαυρός είναι ο ίδιος ο ήρωας. Γι αυτό και η τόλμη είναι αυτή που φέρνει τη νίκη.

Παρ’ όλα αυτά η συγκομιδή των τρόπαιων έχει μια αίσθηση ματαιότητας αφού ούτε στη φύση, ούτε στην ιστορία,  κατάφερε η ανθρωπότητα  να ζήσει ελεύθερη.  Γιατί δεν υπάρχει ποτέ η ελευθερία ως εξωτερική κατάσταση πραγμάτων.

Ελευθερία είναι το αίσθημα του παιδιού την ώρα που παίζει. Μόνο αυτό κατανόησα σαν ελευθερία. Αληθινή και πλήρης. Χωρίς πολλά λόγια. Αλλά με πολλή φαντασία. Αυθεντικά φυσική γι αυτό και επικηρυγμένη. Dead or Alive, στην Άγρια Δύση του Χρόνου.

Το ταξί είχε φτάσει. Πλήρωσα και αποβιβάστηκα Νέο Κόσμο, τη στιγμή που το ραδιόφωνο έπαιζε το Stayin’ Alive των Bee Gees.

Well now, I get low and I get high

And if I can’t get either, I really try

Got the wings of heaven on my shoes

I’m a dancing man and I just can’t lose

You know it’s all right, it’s ok

I’ll live to see another day

We can try to understand

The New York times effect on man